26, నవంబర్ 2017, ఆదివారం

శ్రమ ప్రక్రియ లేదా ఉపయోగపు విలువల ఉత్పత్తి

కాపిటల్ మూడో భాగం
పరమ అదనపు విలువ ఉత్పత్తి
ఈ భాగంలో 5 అధ్యాయాలున్నాయి:
7. శ్రమ ప్రక్రియ లేదా ఉపయోగపు విలువల ఉత్పత్తి
8. స్థిర పెట్టుబడీ, అస్థిర పెట్టుబడీ
9. అదనపువిలువ రేటు
10. పనిదినం
11.అదనపు విలువ రేటూ, అదనపు విలువ మొత్తమూ
 అధ్యాయం-7.  

ఈ అధ్యాయంలో 2 విభాగాలున్నాయి.
1. శ్రమ ప్రక్రియ లేదా ఉపయోగపు విలువల ఉత్పత్తి
2. అదనపు విలువ ఉత్పత్తి

********
1. శ్రమ ప్రక్రియ లేదా ఉపయోగపు విలువల ఉత్పత్తి
చలామణీ రంగాన్ని వదలిపెట్టి, శ్రమ శక్తిని వాడుకోవడం గురించి చూడబోతున్నాం. డబ్బు ఓనర్ కొన్న శ్రమ శక్తిని వాడుకోబోతున్నాడు. ఈ ప్రక్రియని జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి. ఎందుకంటే, అదనపువిలువ ఎలా ఏర్పడుతుందో వివరించడానికి. ఆపొడుపుకధ విప్పడానికి. ఆపోడుపు కధ ఇదే: అదనపు విలువ ఉత్పత్తి చలామణీ రంగంలో జరగాలి, చలామణీ రంగంలో జరగనూ కూడదు. అదెలా?

పెట్టుబడిదారుడు శ్రమ శక్తిని కొన్నది దాన్ని ఉపయోగించుకోడానికే. ఉపయోగంలో శ్రమశక్తి  అంటే శ్రమే. కొన్నవాడు అమ్మినవాణ్ణి పనిచేయించి, అతని శ్రమ శక్తిని వాడుకుంటాడు. పనిచెయ్యడం ద్వారా అతను వాస్తవంగా శ్రామికుడవుతాడు. అంతకు ముందు స్థితిజ శ్రామికుడు. శ్రమలో దిగాక శ్రామికుడు వాస్తవ శ్రామికుడు అవుతాడు. అతనిలో నిద్రాణంగా ఉన్న శ్రమశక్తిని చర్యలో పెడతాడు.

అతని శ్రమ ఎదో ఒక సరుకులో తిరిగి కనబడాలంటే, ఒక కోర్కెని తీర్చగల, ప్రయోజనకరమైన వస్తువు మీద ఖర్చవాలి. అందువల్ల పెట్టుబడిదారుడు శ్రామికుణ్ణి పురమాయించేది ఏదో ప్రత్యేకమైన ఉపయోగపువిలువని ఉత్పత్తి చెయ్యడానికి.
అయితే పెట్టుబడిదారుడికి తయారయ్యే సరుకు ఉపయోగపు విలువ గురించి ఆసక్తి ఏమాత్రం ఉండదు. అతని ధ్యాసంతా దాని విలువమీదే. విలువ ఉన్న సరుకుల్ని ఉత్పత్తి చెయ్యడానికే అతను శ్రామికుల్ని కూలికి పెట్టుకుంటాడు. అయితే ఉపయోగపు విలువ ఉత్పత్తయి తీరాలి; ఎందుకంటే, విలువకి వాహకం ఉపయోగపు విలువే. ఉపయోగపు విలువ లేనిదేదీ విలువని కలిగి ఉండదని మంకు ఇంతకు ముందే తెలుసు.
ఉత్పత్తి పెట్టుబడిదారుడి ఆధ్వర్యంలో, అజమాయిషీ లో  సాగుతుంది

ఉపయోగపు విలువల (వస్తువుల) ఉత్పత్తి నిర్వహణ పెట్టుబడిదారుడి అదుపాజ్ఞలలో సాగుతుంది. అతని తరఫున జరుగుతుంది. అయితే అలాజరిగినంత మాత్రాన దాని సాధారణ ఉత్పత్తి స్వభావం మారదు. అందువల్ల మనం మొదట శ్రమ ప్రక్రియని, నిర్దిష్ట సామాజిక పరిస్థితుల్లో అది పొందే  ప్రత్యేక రూపంతో సంబంధం లేకుండా, స్వతంత్రమైనదిగా చూడాలి.
మానవులు చరిత్రలో ఎంతోకాలం ఉన్నవాటితో, అంటే, ప్రకృతి నేరుగా ఇచ్చిన వస్తువులు వాడుకొని బతికారు – ఇతర జంతువులలాగే. తర్వాత ఉన్నవాటిని తమ శ్రమతో మార్పులు చెయ్యడం మొదలు పెట్టారు. ఉదాహరణకి మాంసాన్ని కాల్చడం. మట్టిని కుండగా మలచడం. అంటే తనకు కావలసిన వాటిని ఉత్పత్తి చెయ్యడం. సమాజం అప్పటినుండి మూడు ఉత్పత్తివిధానాలు(ఆదిమ,బానిస, ఫ్యూడల్) గడచి, నాలుగోది పెట్టుబడిదారీ విధానం నడుస్తున్నది. ఉత్పత్తికి సంబంధించి దేని ప్రత్యేక రూపం దానికుంది. అయితే ప్రత్యేకతల్ని పక్కనబెట్టి, ముందు  దానికదిగా ఉత్పత్తిని పరిశీలిస్తాడు.
దానికదిగా ఉత్పత్తి
అంటే, ఉత్పత్తి యొక్క సామాజిక రూపంతో నిమిత్తం లేకుండా, ఉత్పత్తి. మనిషికీ ప్రకృతికీ మధ్య జరిగే ప్రక్రియ. శ్రమ అనేది మనిషీ, ప్రకృతీ పాల్గొనే ప్రక్రియ. అందులో మనిషికీ ప్రకృతికీ మధ్య జరిగే పాదార్ధిక చర్యల్ని మొదలుబెట్టేదీ, క్రమబద్ధం చేసేదీ, అదుపుచేసేదీ మనిషే. తన కాళ్ళనీ, చేతుల్నీ, మెదడునీ- అన్ని శరీర శక్తుల్నిచలనంలో పెడతాడు; పెట్టి, ప్రకృతి ఉత్పాదితాల్ని తనకోర్కెలకు అనువైన రూపంలోకి మార్చి వాటిని  స్వాధీన పరుచుకుంటాడు.

బాహ్య పపంచం మీద చర్యచేసి, దాన్ని మారుస్తాడు; అదేసమయంలో తననుతాను మార్చుకుంటాడు. తనలో నిద్రబోతూ ఉన్న శక్తుల్ని మేల్కొల్పి తన అదుపాజ్ఞలలో పనిచేసేట్లు ఒత్తిడి పెడతాడు.
జంతువుల చర్యలకీ మనిషి శ్రమకీ పోలికా, తేడా
 పురాతనమైన, స్వభావసిద్ధమైన శ్రమ రూపాల గురించి కాదు చర్చిస్తున్నది. ఆరూపాలు కేవలం జంతువుల్ని గుర్తుకు తెస్తాయి. తొలి స్వభావసిద్ధ శ్రమ దశ నుండీ, మనిషి తన శ్రమని సరుకుగా అమ్ముకోడానికి మార్కెట్ కి తెచ్చే దశ చేరేసరికి ఎంతకాలం గడిచిందో లెక్కలేదు. శ్రమని మనం కేవలం మానవ శ్రమగా మాత్రమే భావిస్తున్నాం.
సాలెపురుగు చేసే చర్యలు  నేతగాడు చేసే చర్యల లాగే ఉంటాయి. తేనెటీగలు తుట్టె పెట్టడంలో వాస్తుశిల్పుల్ని సైతం సిగ్గుపరుస్తాయి. ఇలా పోలిక చెప్పాక తేడాలు వివరిస్తాడు.
అయితే అత్యధమ వాస్తుశిల్పి కూడా తను వాస్తవంగా నిర్మించబోయే కట్టడ్డాన్ని ముందుగా మనస్సులో ఏర్పరుస్తాడు. శ్రమ ప్రక్రియ మొదట్లో ఏమి ఊహించాడో, సరిగ్గా అదే చివర్లో అదే ఫలితం వస్తుంది.  తేనెటీగలు అత్యుత్తమమైనవవైనా ఆపని చెయ్యలేవు. అదే మనిషిశ్రమకీ, జంతువుల శ్రమకీ ఉన్న తేడా. మనిషి అతనుపనిచేసే పదార్ధపు రూపాన్ని మారుస్తాడు. అంతేకాదు తను అనుకున్న దానిని సాధిస్తాడు. ఆ  లక్ష్యమే అతని కార్య నిర్వహణని నిర్దేశిస్తుంది. అతను తన యిచ్చని దానికి లొంగబరుస్తాడు. అంటే దాన్ని బట్టి వ్యవహరిస్తాడు అని.
ఈ లొంగుబాటు క్షణికమైన చర్య కాదు. శరీర అవయవాల ప్రయాసతో పాటు, శ్రామికుడు మొత్తం ప్రక్రియలోక్రమం తప్పకుండా అతని లక్ష్యానికి అనుగుణంగా పనిచెయ్యాలి. అదే ధ్యాసతో ఉండాలి. పనిస్వభావానికీ, పనిజరిగే విధానానికి  ఎంత తక్కువ ఆకర్షితుడయితే, దాన్ని  ఎంత  తక్కువ ఇష్టపడితే, దానిమీద అంత ఎక్కువ మనసు పెట్టి, పనిచెయ్యాల్సి ఉంటుంది.
శ్రమ ప్రక్రియలో మౌలికాంశాలు
1. మనిషి వ్యక్తిగత చర్య, అంటే శ్రమే  2. ఆపనికి కావలసిన పదార్ధం 3. పరికరాలు
మొదట శ్రమ పదార్ధం గురించి. ఏపదార్ధం మీదైతే మనిషి శ్రమ చేస్తాడో అది శ్రమ పదార్ధం (subject of labour). శ్రమ గ్రహీత. శ్రమ పదార్థాలలో కొన్ని మనిషి శ్రమ కలవనివి, కొన్ని శ్రమ కలిసినవి. బీడునేల మనిషి శ్రమ కలవకుండానే ఉంటుంది. అది సార్వత్రిక శ్రమ గ్రహీత. మనిషికి స్వతంత్రంగా ఉంటూ, మనిషికి కావలసిన జీవనాధారసాధనాల్ని సమకూరుస్తుంది. వాటి తక్షణ పరిసరాల నుండి వేరుచేయబడిన వస్తువులన్నీ ప్రకృతి ప్రసాదించిన శ్రమ గ్రహీతలే. నీటినుంచి వేరుచేసిన చేపలు, అడవిలో కొట్టిన కలప, గనుల్లో నుండి వెలికి తీసిన ఖనిజం.
శ్రమ పదార్ధానికీ, ముడి పదార్ధానికీ తేడా
అలాకాక శ్రమ పదార్ధానికి అంతకుముందే శ్రమ కలిసినట్లయితే, ఆ దాన్ని ముడిపదార్ధం(raw material) అంటారు. ఉదాహరణకి, వెలికి తీయబడి కడగడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఖనిజం.
ప్రతి ముడిపదార్ధమూ శ్రమ పదార్ధమే, కాని ప్రతి శ్రమ పదార్ధమూ ముడిపదార్ధం కాదు. శ్రమ పదార్ధం ఒకసారైనా  శ్రమని తీసుకుంటేనే  అది ముడిపదార్ధం అవుతుంది. తర్వాత ఎన్ని విడతల శ్రమ కలిసినా ఒకటే, అది ముడి పదార్ధమే.
అడవిలో కొట్టిన వెదురు శ్రమ పదార్ధమే. అందులో శ్రమ ఇమిడి ఉంది. అయితే కొట్టకముందు అందులో శ్రమ లేదు. దానిమీద శ్రమ జరిగింది. కనుక అది శ్రమ పదార్ధం. అయితే అది ముడిపదార్ధం కాదు. ఒకవిడత శ్రమ కలిసి ఉంది దానిమీద శ్రమ జరిగితే, అప్పుడది ముడిపదార్ధం అవుతుంది. అంటే ఆకోట్టిన వెదురుబొంగులకి  చీల్చే శ్రమ కలిస్తే అది ముడిపదార్ధం. దానికి తడిక అల్లే శ్రమ కలిసినా అంతే. ఎన్ని తడవలు శ్రమకలిసినా ఒకటే. అది ముడి పదార్దమే. దీన్ని బట్టి శ్రామికుడి చేతిలోకోచ్చేవన్నీ శ్రమ పదార్దాలే, కాని అవన్నీ ముడిపదార్ధాలు కావు. కొన్నిమాత్రమే ముడిపదార్ధాలు.
శ్రమ సాధనాలు /పరికరాలు
ఏ శ్రమ చెయ్యాలన్నా పరికరాలు కావాలి. గుంట తవ్వాలంటే, గునపం కావాలి. చింత కాయలు కొయ్యాలంటే, దోటీ కావాలి.ఇలా ఏపని చెయ్యాలన్నా ఏవో పరికరాలు కావాలి. శ్రమ చేసేందుకు శ్రామికుడు శ్రమ పదార్ధానికి తనకూ మధ్య వాడే వస్తువే శ్రమసాధనం - అది అతనుచేసే శ్రమకి వాహిక.అంటే శ్రమని శ్రమ పదార్ధంలోకి పంపించే వస్తువు  పరికరాలు లేకుండా మన అవయవాలతోనే చేసేవి కూడా ఉంటాయి. మంచానికి నవారు అల్లుతాం. చెట్టెక్కి పళ్ళు కోస్తాం.చేలో కలుపుమొక్కలు పీకుతాం. తాళ్ళు పేనతాం. అలాంటి పనులలో చేతులూ, కాళ్ళే శ్రమ సాధనాలు. ఇలా కొన్ని పనులు చేసినా, అనేక పనులకు పరికరాలు వాడక తప్పదు. శ్రామికునికి మొదట ఉండేది శ్రమ సాధనమే, శ్రమ పదార్ధంకాదు. తన శరీర అవయవాలకు పరికరాలను జత చేసుకుంటాడు.
తొలి పరికరాలు సమకూర్చింది భూమే
ఆరంభంలో మనిషికి మొదటి ఆహార భాండాగారం భూమే. నీరూ, పండ్లూ,కాయలూ, దుంపలూ – ఇలా భూమ్మీద దొరికేవే దీర్ఘకాలం అతని ఆకలి తీర్చేవి.  అలాగే ఆభూమే మనిషికి మొదటి పరికరాల నిలయం కూడా. కర్రలూ, రాళ్ళూ, ఎముకలూ – వంటివే అతని తొలి పరికరాలు.
ఉదాహరణకి, రాళ్ళు.  విసరడానికి, పొడి చెయ్యడానికీ, నొక్కడానికీ, కొయ్యడానికీ మరికోన్నిపనులకు రాళ్ళే పరికరాలు. అసలు భూమే ఒక శ్రమ సాధనం. వ్యవసాయంలో భూమిని ఉపయోగించేటప్పటికే అనేక ఇతర పరికరాలు వచ్చాయి. సాపేక్షంగా శ్రమ బాగా అభివృద్ధి చెంది ఉంటుంది. శ్రమ ఏమాత్రం అభివృద్ధి చెందినా, వెంటనే ప్రత్యేక పరికరాలు అవసరమవుతాయి. అందువల్ల పురాతన గుహల్లో రాతి పరికరాలూ, ఆయుధాలూ కనబడ్డాయి. ప్రాచీన మానవచరిత్రలో పెంపుడు జంతువులు- ఒక లక్ష్యంకోసం పెంచబడి, శ్రమ వల్ల మార్పులు చెందిన జంతువులు- శ్రమ సాధనాలుగా ప్రముఖ పాత్ర పోషించాయి. రాళ్ళతో,కొయ్యతో,ఎముకలతో, గవ్వలతో ప్రత్యేకంగా తయారుచేసిన పరికరాలతో పాటు జంతువులూ ముఖ్య శ్రమసాధనాలుగా పనిచేశాయి. టర్గోట్ 1766 లో వచ్చిన తన పుస్తకంలో  నాగరికత ఆరంభదశలో  పెంపుడు జంతువులకున్న ప్రాధాన్యతని వివరించాడు.పరికరాలు వాడడమూ, తయారు చెయ్యడమూ కొన్నిజాతుల జంతువులలో బీజరూపంలో ఉంది.అయినా అది మనిషి శ్రమ ప్రక్రియకు ప్రత్యేకమైనది. అందుకే ఫ్రాంక్లిన్ మనిషిని పరికరాలు తయారుచేసే జంతువని నిర్వచించాడు.
అంతరించిపోయిన జంతుజాతుల్ని నిర్ధారించడంలో ఎముకల శిలాజాల(fossils)కు ప్రాధాన్యత ఉంది. అలాగే అంతరించిపోయిన సామాజిక ఆర్ధికరూపాల పరిశోధనలో గతించిన తరాల శ్రమసాధనాల అవశేషాలకు అదే ప్రాముఖ్యత ఉంది.
భిన్న చారిత్రక యుగాల్ని వేరుపరిచేది, ఏయే వస్తువులు  ఉత్పత్తయింది అనేది కాదు, అవి ఎలా ఏ సాధనాలతో  ఉత్పత్తయ్యాయి అనేది.  
సామాజిక జీవితానికి  పునాది పాదార్ధిక ఉత్పత్తి.కనుక అదే వాస్తవ చరిత్ర కంతటికీ పునాది. అయినాగాని దాని  అభివృద్ధిమీద చరిత్రకారులు చాల తక్కువ దృష్టి పెట్టారు.అయితే, లిఖిత చరిత్రకు ముందు కాలాల్ని, చారిత్రిక పరిశోధనలు అనబడే వాటిని బట్టి కాకుండా, భౌతిక శాస్త్రాల పరిశోధనల మీద ఆధారపడి, వర్గీకరించారు. అప్పటి చరిత్రని పరికరాలూ, ఆయుధాలూ చెయ్యడానికి వాడిన పదార్ధాలని బట్టి – రాతి యుగం,కంచు యుగం, ఇనుప యుగం అంటూ-వర్గీకరించారు.   
శ్రమ సాధనాలు మనిషి శ్రమ అభివృద్ధి ఏస్థాయికి చేరిందో తెలుపుతాయి.అంతేకాదు, అవి ఆశ్రమ జరిగిన సామాజిక పరిస్థితుల్ని తెలిపే సూచికలు కూడా.వాటిలో యాంత్రిక స్వభావం ఉన్న వాటిని అన్నిటినీ కలిపి ఉత్పత్తియొక్క ఎముకలు కండరాలు అనవచ్చు. అవి గొట్టాలూ, బుట్టలూ, తొట్లూ,జాడీలూ వంటివాటికన్నా ఒక ఉత్పత్తి యుగాన్ని ఎక్కువగా నిర్ణయించే లక్షణాలను తెలుపుతాయి. గొట్టాలూ తొట్లూ వగయిరా శ్రమ పదార్ధాల్నిఉంచడానికి మాత్రమే ఉపకరిస్తాయి. వీటిని ఉత్పత్తియొక్క నాళీ వ్యవస్థ(vascular system) అనవచ్చు. 
ఈ నాళీ వ్యవస్థ మొదట రసాయన పరిశ్రమలో ముఖ్యపాత్ర పోషించింది.

శ్రమ సాధనాలకు విస్తృత నిర్వచనం

విస్త్రుతార్ధంలో, శ్రమని నేరుగా శ్రమపదార్దానికి బదిలీ చేసే పరికరాలతొ పాటు శ్రమ ప్రక్రియకి తోడ్పడే ఆని వస్తువులూ కూడా శ్రమ సాధనాల్లో ఉంటాయి. ఇవి నేరుగా ప్రక్రియలో ప్రవేశించవు. కాని అవిలేకుంటే, ప్రక్రియ సాగదు, సాగినా  సరిగా సాగదు - అరకొరగా మాత్రమే సాగుతుంది. భూమి ఈకోవకు చెందినదే. శ్రామికుడికి నిలబడే చోటు (locus standi) అదే.అతని చర్యకి స్థలాన్నిసమకూరుస్తుంది. ఇంతకూ ముందే శ్రమ కలిసివీ,  ఇదే కోవకి చెందినవీ – పనిస్థలాలూ, కాలవలూ, రోడ్లూ మొదలైనవి.
ఉత్పాదితం- శ్రమ ప్రక్రియ యొక్క వస్తూత్వీకరణ(objectification)
శ్రమప్రక్రియకి అవసరమైన వాటిని- శ్రమ పదార్ధాలూ, శ్రమ సాధనాలూ- పరిశీలించాక, దాని ఫలితంగా ఏర్పడ్డ ఉత్పాదితం వైపు చూస్తాడు.
శ్రమ ప్రక్రియలో శ్రమ సాధనాల సహాయంతో మానవ చర్య   శ్రమ పదార్ధంలో మొదట్లోనే అనుకున్న మార్పుతెస్తుంది. ఈ ప్రక్రియ ఉత్పాదితంలో కనబడదు. పట్టా లేకుండా పోతుంది. ఉత్పాదితం పూర్తవగానే ప్రక్రియ ఆగుతుంది. కొనసాగాలంటే ఉత్పాదితాలు ఇంకొన్ని అవసరం ఉండాలి. లేకుంటే అంతటితో ప్రక్రియ ముగుస్తుంది.
ఉత్పాదితం ఒక ఉపయోగపు విలువ. మనిషి అవసరాలకు తగినట్లు రూపం మార్చబడిన ప్రకృతిపదార్ధం. శ్రమ శ్రమ పదార్ధంతో మిళితమైంది:  శ్రమ పదార్ధంలో చేరింది. అంటే పాదార్ధీకృతం అయింది, శ్రమ పదార్ధం మార్పుచెందింది. శ్రామికుడిలో ఏదయితే కదలికగా కనబడిందో, అదిప్పుడు ఉత్పాదితంలో ఏమాత్రం చలనంలేని స్థిరలక్షణం(fixed quality) గా కనబడుతుంది. కమ్మరి ఇనపముక్కని కొలిమిలో కాల్చి సాగ్గొడతాడు. ఇది చర్య. ఏర్పడిన ఉత్పాదితం సాగిన లోహం ముక్క. సాగ్గొట్టేటప్పుడు శ్రామికుడి కదలికలో శ్రమ కనబడుతుంది. సాగిన లోహం ముక్కలో ఆశ్రమ స్థిరపడి ఉంటుంది.

ఉత్పాదితం వస్తుత్వం చెందిన శ్రమ ప్రక్రియే. కనుక ఇంతదాకా శ్రమ ప్రక్రియ గురించి చెప్పిన ప్రతిదాన్నీ ఉత్పాదితం దృక్పధం నుంచి చూడాలి. మొత్తం ప్రక్రియని ఫలితం అయిన ఉత్పాదితం దృష్ట్యా  పరిశీలిస్తే, శ్రమ పదార్ధమూ, శ్రమ సాధనాలూ రెండూ ఉత్పత్తిసాధనాలన్నది స్పష్టమే. ఆశ్రమ ఉత్పాదకశ్రమ అన్నదీ అంతేస్పష్టం.శ్రమకి సంబంధించి మాత్రమే శ్రమ పదార్దానికీ, శ్రమ సాధనాలకీ తేడా ఉంటుంది. ఫలితమైన ఉత్పాదితానికి సంబంధించి అవిరెండూ ఉత్పత్తిసాధనాలే.ఉత్పాదక శ్రమ భావన పెట్టుబడిదారీ ఉత్పత్తి లో వేరే అర్ధంతో ఉంటుంది.

ఉత్పాదక శ్రమ

శ్రమ ప్రక్రియ వైపు నుంచి మాత్రమే చూచి, ఉత్పాదక శ్రమని నిర్ణయించే పధ్ధతి, ఏవిధంగానూ పెట్టుబడిదారీ  ఉత్పత్తి ప్రక్రియ విషయంలో వర్తించదు.- అని ఫుట్ నోట్ లో చెప్పాడు.
ఇక్కడ ఉత్పాదితాన్ని ఉత్పత్తిచేసే శ్రమ అని అర్ధం. పెట్టుబడిదారీ ఉత్పత్తిలో దానికి వేరే అర్ధం(అదనపు విలువని ఉత్పత్తిచేసే శ్రమ) ఉంటుంది. ఆ అర్ధాన్ని 16వ చాప్టర్లో చెబుతాడు.అదీ క్లుప్తంగా. కాపిటల్ లో దీనిగురించి పెద్దగా ఉండదు. మరీ వివరంగా అదనపు విలువ సిద్ధాంతాలు మొదటి భాగంలో ‘ఉత్పాదక అనుత్పాదక శ్రమ సిద్ధాంతాలు’ పేరుతొ 153 పేజీల చాప్టర్ ఉంది. ఇక్కడ దాన్ని గురించి పనిలేదు.కనక చర్చని పొడిగించడు
ఇప్పటి జంతువులూ, మొక్కలూ గత శ్రమఫలితాలే
గనిపని, వేట, చేపలుపట్టడం, బీడుభూముల సేద్యం వంటి వాటిలో శ్రమ పదార్ధాన్ని ప్రకృతి సమకూరుస్తుంది. మిగిలిన వాటిలో శ్రమ పదార్ధం అప్పటికే శ్రమ ఉత్పదితమై ఉంటుంది. అంటే అది  ముడిపదార్ధం అన్నమాట. వ్యవసాయంలో విత్తనాలు అటువంటివే. జంతువుల్నీ, మొక్కల్నీ మనం ప్రకృతి ప్రసాదితాలు అనడానికి అలవాటు పడ్డాం. కాని అవి ప్రస్తుతరూపంలో గత శ్రమ ఫలితాలే. మనిషి పర్యవేక్షణలో, అతని శ్రమ వల్ల ఎన్నో తరాల్లో జరిగిన క్రమ పరివర్తన ఫలితాలే.. అత్యధిక సందర్భాల్లో పైపైన పరిశీలించే వానికి కూడా శ్రమసాధనాల్లో గత  యుగాల  శ్రమ జాడలు కనబడతాయి.
శ్రమకి  కూడా తరతరాలుగా వృద్ధిచెందిన నైపుణ్యాలు అవసరం.
శ్రమ పదార్ధాలు రెండు రకాలు- 1.ముఖ్య పదార్ధం 2. సహాయక పదార్ధం
ముడిపదార్ధం ముఖ్య పదార్ధం కావచ్చు.లేదా సహాయక పదార్ధం కావచ్చు. సహాయక పదార్ధం శ్రమసాధనాలకి వాడేది కావచ్చు - బాయిలర్లో బొగ్గు లాగా, చక్రానికి నూనె లాగా, లాగే గుర్రాలకు గడ్డి లాగా. ముడిపదార్ధాన్ని మార్చేందుకు దానికి చేర్చే పదార్ధం కావచ్చు- చాలవ చెయ్యన బట్టలో క్లోరిన్ లాగా, ఇనుముతో బొగ్గులాగా,ఊలుతొ రంగుపదార్ధం లాగా. లేక, పనిస్తలాల్ని వెచ్చబరచడానికి, కాంతివంతం చెయ్యడానికీ వాడే పదార్ధాలు కావచ్చు. ప్రధాన పదార్ధం, సహాయక పదార్ధం అనే తేడా నిజమైన రసాయన పరిశ్రమల్లో అదృశ్యం అవుతుంది. ఎందుకంటే, అందులో ఏపదార్ధమూ ఉత్పదితం యొక్క పదార్ధంలో  తన మొదటి రూపంలో  కానరాదు.
ఒక ఉత్పాదితం ఒక శ్రమప్రక్రియలో ముడి పదార్ధంగా, మరో దాంట్లో శ్రమ సాధనంగానూ  ఉండవచ్చు
ఏవస్తువుకైనా ఎన్నో ధర్మాలుంటాయి. కనుక ఎన్నోవిధాలుగా ఉపయోగ పెట్టుకోవచ్చు. ఉదాహరణకి ధాన్యం, మిల్లువాళ్ళకీ, స్టార్చ్ తయారీదార్లకీ, సారా ఉత్పత్తిదార్లకీ, పశుపోషకులకీ ముడిపదార్ధం. తన సొంత ఉత్పత్తిలో విత్తనం రూపంలో ముడి పదార్ధం అవుతుంది. బొగ్గు కూడా గనిపని  ఉత్పాదితమూ, అలాగే ఆపనిలో ఉత్పత్తిసాధనం కూడా.
అంతేకాదు అదే ప్రక్రియలో కూడా ముడి పదార్ధంగానూ, శ్రమ సాధనంగానూ కూడా ఉండవచ్చు. ఉదాహరణకి పశువుల పెంపకం. ఆప్రక్రియలో పశువు ముడిపదార్ధం. ఎరువు ఉత్పత్తికి అది శ్రమ సాధనం.
కొన్ని సందర్భాలలో వినిమయానికి రెడీ గా ఉన్న ఉత్పాదితలు ఇతర ఉత్పాదితాల ఉత్పత్తిలో ముడిపదార్ధంగా ఉండవచ్చు. ద్రాక్షపళ్ళు తినవచ్చు. వైన్ ఉత్పత్తిలో ముడిపదార్ధంగా వాడవచ్చు.
శ్రమ తన ఉత్పాదితాన్ని కేవలం ముడిపదార్ధంగా మాత్రమే ఉపయోగపడే పత్తి, దారం,నూలు వంటి రూపాలలో ఇవ్వవచ్చు. అలాంటి ముడిపదార్ధం ఒక ఉత్పాదితమే. అయినా వేర్వేరు వరస ప్రక్రియలు జరగాలి. ప్రతి ప్రక్రియలోనూ రూపం మారుతూ ఉన్నా  అది ముడిపదార్ధంగానే ఉంటుంది. చివరి  ప్రక్రియ దాన్ని  వ్యక్తిగత వినిమయానికో, శ్రమ సాధనంగా వాడడానికో వీలయిన ఉత్పాదితంగా రెడీ చేస్తుంది.
అందువల్ల ఒక ఉపయోగపు విలువ  ముడిపదార్ధంగా పనిచేస్తుందా,శ్రమ సాధనంగా పనిచేస్తుందా లేక ఉత్పాదితంగా పనిచేస్తుందా అనేది శ్రమప్రక్రియలో దాని చర్యచేత మాత్రమే, అందులో దాని స్థానం చేత మాత్రమే  నిర్ణయమవుతుంది. స్థానం మారితే దాని స్వభావం కూడా మారుతుంది.

అందువల్ల ఒక ఉత్పాదితం కొత్త శ్రమప్రక్రియలో ప్రవేశించిందంటే, ఉత్పాదితం స్వభావాన్ని పోగొట్టుకుంటుంది, కేవలం ప్రక్రియలో ఒక అంశం అవుతుంది.దారం వడికేవాడు కదుర్లని వాడికే పరికరాలుగానూ, నారని తానూ వడికే పదార్ధంగానూ చూస్తాడు. అవిరెండూ లేకుండా వడకడం సాధ్యం కాదు. అందువల్ల వడికే ముందే అవి ఉత్పాదితాలుగా ఉండడాన్ని ఊహిస్తాం: అయితే ప్రక్రియలో అవి గతశ్రమ ఉత్పాదితాలు అనేది అప్రస్తుత విషయం; జీర్ణమయ్యే ప్రక్రియలో బ్రెడ్ రైతు, మిల్లర్, కాల్చేవాడు అందరి గత శ్రమా  ఉందనే విషయానికి ప్రాముఖ్యతలేనట్లే.
ఇక్కడ విషయం: వినియోగానికి సంబంధించి ఉత్పాదితమే విషయం, అంతేగాని ఆఉత్పాదితాన్ని ఉత్పత్తిచేసిన గత శ్రమ కాదు. ఆవినియోగం అంతిమ వినియోగం కావచ్చు, లేదా ఉత్పత్తిలో వినియోగం కావచ్చు.

శ్రమకి ఉపకరించని యంత్రం వల్ల ఉపయోగముండదు. దానికి తోడు, అది ప్రకృతి వినాశకర ప్రభావాలకు లోనవుతుంది. ఇనుం తుప్పుబడుతుంది, కొయ్య బొగిలిపోతుంది. నెయ్యని కుట్టని దారం వృధా అయిన పత్తి మాత్రమే. ఆవస్తువుల్ని పట్టుకొని సజీవశ్రమ వాటిని మరణసదృశనిద్ర నుండి మేల్కొల్పాలి, అవకాశమున్న ఉపయోగపు విలువల నుంచి నిజమైన, ప్రభావశీలమైన ఉపయోగపు విలువలుగా మార్చాలి. శ్రమవల్ల అవి కొత్త ఉత్పాదితాల, ఉపయోగపు విలువల  ఉత్పత్తిలో మౌలికాంశాలుగా ఉంటాయి. అవి జీవనాధార సాధనాలుగా వ్యక్తిగత వినియోగంలోకి వెళతాయి,లేదా ఉత్పత్తి సాధనాలుగా శ్రమ ప్రక్రియలోకి వెళతాయి.

పూర్తయిన ఉత్పాదితలు ఒకవైపు కేవలం శ్రమప్రక్రియ ఫలితాలు మాత్రమే కాదు, ఆశ్రమ ప్రక్రియ సాగడానికి అవసరమైనవి కూడా. మరొకపక్క, ఆ ప్రక్రియలో చేరడం, సజీవ శ్రమతో సంబంధంలో ఉండడం అనేది ఒక్కటే వాటి ఉపయోగపు విలువల స్వభావాన్ని నిలుపుకొని, వాడకానికి పనికొస్తాయి. వస్తువులు వాటి ఉపయోగపు విలువల్ని వాడకంలో సిద్ధింప చేసుకుంటాయి.వాడక పొతే వాటి ఉపయోగపు విలువలు పోతాయి.
ఉత్పాదక వినియోగం
శ్రమ తన భౌతిక అంశాలైన పదార్ధాలనీ, శ్రమ సాధనాల్నీ వాడుకుంటుంది. కనుక ఇది వాటిని  వాడుకునే ప్రక్రియ (process of consumption). అలాంటి ఉత్పాదక వినియోగం వ్యక్తిగత వినియోగానికి భిన్నమైనది: వ్యక్తిగత వినియోగం సజీవ వ్యక్తుల జీవనాధార సాధనాలుగా వాడుకుంటుంది; ఉత్పాదక వినియోగం సజీవ వ్యక్తి శ్రమశక్తి చర్య జరిపేట్లు చేస్తుంది.అందువల్ల వ్యక్తి వినియోగం యొక్క ఉత్పాదితం వినియోగదారుడే; ఉత్పాదక వినియోగం యొక్క ఫలితం వినియోగదారుడికి భిన్నమైన ఉత్పాదితం. 
శ్రమ పదార్ధాలూ, శ్రమ సాధనాలూ ఉత్పాదితాలైన మేరకు, శ్రమ ఉత్పాదితాలను ఏర్పరచడానికే ఉత్పాదితాలను వాడుకుంటుంది. అంటే, ఒకరకం ఉత్పాదితాల్ని వాడుకొని, వాటిని మరొకరకం ఉత్పాదితాల ఉత్పత్తికి సాధనాలుగా మారుస్తుంది.
మొదట్లో శ్రమ ప్రక్రియలో పాల్గొన్నది  మనిషీ భూమీ మాత్రమే. భూమి మనిషి ప్రమేయం లేకుండానే, స్వతంత్రంగా ఉంది. ఇప్పుడు కూడా మనిషి శ్రమ కలవని, నేరుగా ప్రకృతి సమకూర్చేఅనేక ఉత్పత్తి సాధనాల్ని మనం వాడతాం. 
ఉపయోగపు విలువల ఉత్పత్తి
సరళమైన, ప్రాధమికమైన అంశాలుగా విడగొడితే, శ్రమ ప్రక్రియ ఉద్దేశ్యం ఉపయోగవిలువల ఉత్పత్తి. మానవ అవసరాలకు ప్రకృతి పదార్ధాలని స్వాధీనపరుచుకోవడం; మనిషికీ ప్రకృతికీ మధ్య పదార్ధ మారకం జరగడానికి ఇది అవసరం అయిన షరతు; ఇది మానవ మనుగడకి ప్రకృతి విధించిన శాశ్వత షరతు. అందువల్ల ఇది ఆమనుగడకు చెందిన సామాజిక దశతో నిమిత్తం లేని స్వతంత్ర విషయం. అంటే ఇది అదీ ఇదీ అనికాకుండా ప్రతి దశలోనూ ఉంటుంది. అందువల్ల, మన శ్రామికుణ్ణి ఇతర శ్రామికులతో సంబంధంలో చూపక్కర్లేదు. మనిషీ, అతని శ్రమా ఒకవైపూ, ప్రకృతీ దాని పదార్ధాలూ మరొకవైపూ ఉంటే సరిపోతుంది. అంబలి రుచి ఆ ఓట్స్ ని ఎవరు పండించారో చెప్పదు. అదేవిధంగా, ఈ సరళ ప్రక్రియ అది జరిగిన సామాజిక పరిస్థితుల్ని తెలపదు. అది బానిస యజమాని క్రూరకొరడా దెబ్బల కిందజరిగిందా లేక పెట్టుబడిదారుడి ఆరాటపు చూపుల కింద జరిగిందా అనేసంగతి తెలియ జేయదు. తన చిన్న కమతంలో సాగుచేసి ప్రక్రియ నిర్వహించాడో లేక ఇక ఆటవికుడు రాళ్ళేసి జంతువుల్ని చంపడంలో నిర్వహించాడో తెలపదు. 
ఇక్కడ ఎంతో ముఖ్యమైన  ఫుట్ నోట్ ఉంది:  ఆటవిలుడు విసిరే రాయిలో ఆయన పెట్టుబడిని కనిపెట్టాడు.- తాను వెంటబడే జంతువుమీదికి ఆటవికుడు విసిరిన మొదటి రాయిలో , లాగే తనకి అందని పండుని కొట్టడానికి పట్టుకునే మొదటి కర్రలో, ఒక వస్తువుని పొందడానికి తోడ్పడేటందుకు వేరోకవస్తువుని స్వాధీనం చేసుకోవడాన్ని గమనించాం. ఆవిధంగా మనం పెట్టుబడి పుట్టుకని కనుగొంటాం-  టోరెన్స్ 
టారెన్స్ చేసిన  ‘ఒక అద్భుత తర్క విన్యాసం’ అంటాడు మార్క్స్. తర్వాతెప్పుడో తలెత్తిని పెట్టుబడి ఆదినించీ ఉందని చెప్పదేమే ఆవిన్యాసం. ఇది తప్పు.
(పెట్టుబడికిచ్చిన ఈనిర్వచనం బూర్జువా వర్గానికి ఎంతోఅనుకూలమైంది.ఎందుకంటే, పెట్టుబడి ఆదికాలం నుంచీ  ఉన్నదనీ, అనంతకాలం ఉంటుందనీ జనాన్ని నమ్మించడం దాని ఉద్దేశ్యం. కాని ఇది తప్పు. ఆరాయీ ఆ కర్రా శ్రమ పరికరాలే. కాని పెట్టుబడిలో భాగాలు కావు. పెట్టుబడి అనేది ఒక వస్తువు కాదు, అది ఒక నిశ్చితమైన సామాజిక సంబంధం)
కాబోయే పెట్టుబడిదారుడు శ్రమ శక్తినీ, ఉత్పత్తి సాధనాల్నీకొంటాడు
ఇప్పుడొక కొత్త మలుపుకి రంగం సిద్ధమయింది.ఉత్పత్తి ప్రక్రియలో పెట్టుబడిదారుడి పాత్ర గురించి చర్చిస్తాడు. ఇప్పటికింకా మనం విలువ ఉత్పత్తి విభాగంలోకి రాలేదు.అందువల్ల అదనపు విలువ ఉత్పత్తికి ప్రతినిధిగా అతని విధిని చర్చించలేదు. ఇప్పుడతను ఉపయోగపు విలువల ఉత్పత్తికి డైరెక్టర్ గా వ్యవహరించే కర్తవ్యాన్నిమాత్రమే చూస్తున్నాడు.  శ్రమ ప్రక్రియ యొక్క ఉపయోగపువిలువకు సంబంధించిన మొట్టమొదటి కర్తవ్యం తగిన శ్రమ శక్తినీ, ఉత్పత్తి సాధనాల్నీ కొనడం.
ఇంతకుముందు మార్కెట్లో వీటిని కొన్నచోట అతన్ని వదిలేశాం. సరైన ఉత్పత్తిసాధనాల్నీ,తగిన శ్రమశక్తినీ- వడికేదో, బూట్లు చేసేదో మరింకేదైనా సరే- చేయి తిరిగిన వాడిలాగా కొన్నాడు.
శ్రమశక్తిని వినియోగంలో పెడతాడు
కొన్న శ్రమశక్తిని వాడుకోవడం అంటే శ్రామికుడి చేత పనిచేయించి ఉత్పత్తిసాధనాల్ని వినియోగించుకోవడమే.
శ్రామికుడు తనకోసం కాకుండా పెట్టుబడిదారుడికోసం పనిచేసినా, శ్రమ ప్రక్రియ సాధారణ స్వభావం మారదు; పెట్టుబడి దారుడి జోక్యం ఉన్నంత మాత్రాన బూట్ల తయారీలో, దారం తీయడంలో పద్ధతులూ చర్యలూ వెంటనే
మారవు. మార్కెట్లో దొరికిన శ్రమశక్తిని ఉన్నదున్నట్లుగా పెట్టుబడిదారు కొనాల్సిందే. కొన్నాక గాని పని మొదలెట్టలేడు.కనక పెట్టుబడిదారులే లేని కాలంలో ఏరకం శ్రమ ఉందో, ఆరకం శ్రమ తోనే అతను సంతృప్తి చెందాల్సిందే, సరిపెట్టుకోవాల్సిందే. పెట్టుబడికి శ్రమ లోబడడం వల్ల ఉత్పత్తివిధానం కేలిగే  మార్పులు ఆతర్వాత కాలంలో మాత్రమే జరుగుతాయి. కనుక ఆమార్పుల్ని ముందు రాబోయే అధ్యాయంలో చూద్దాం.  
ఈ ప్రక్రియకున్న ప్రత్యేక లక్షణాలు
శ్రామికుడు సొంతానికి వాడుకునేందుకు, తన శ్రమతో ఉత్పత్తిచేసే శ్రమప్రక్రియ తెలిసిందే. అలాంటి శ్రమ ప్రక్రియ పెట్టుబడిదారుడు శ్రమశక్తిని వాడుకొని ఉత్పత్తి చేసే ప్రక్రియ అయింది. ఈ ప్రక్రియకి రెండు ప్రత్యేక లక్షణాలు అంశాలు ఉంటాయి:
మొదటిది.. శ్రామికుడు తను ఎవరికైతే అతని శ్రమ చెందుతుందో ఆపెట్టుబడిదారుడి అజమాయిషీలో పనిచేస్తాడు; పెట్టుబడిదారుడుసరిగా పనిజరిగేతట్లు చూసుకుంటాడు. పని అవసరాన్ని దాటి ఉత్పత్తిసాధనాలు అరగకుండా, ముడిపదార్ధాలు వ్యర్ధం కాకుండా తెలివిగా జాగ్రత్తపడతాడు.

రెండోది. తయారైన సరుకు (ఉత్పాదితం) పెట్టుబడి దారుడి ఆస్థి, తక్షణ ఉత్పత్తిదారుడైన కార్మికుడి ఆస్థి కాదు. ఒక పెట్టుబడి దారుడు ఒకరోజు శ్రమశక్తి పూర్తి  విలువని చెల్లించాడు అనుకుందాం. అప్పుడు ఆశ్రమశక్తిని ఒకరోజు వాడుకునే హక్కు అతనికి చెందుతుంది. రోజుకి అద్దెకి తీసుకున్నవానికి  గుర్రాన్నిఆరోజు  వాడుకునే హక్కు చెందినట్లే. సరుకు ఉపయోగం ఆసరుకుని కొన్నవానిదే. శ్రమశక్తి అమ్మినవాడు పనిచీయ్యడం ద్వారా వాస్తవానికి అతను అమ్మిన దాని ఉపయోగపు విలువను వదులుకుంటాడు. పనిస్థలంలో అడుగు పెట్టిన క్షణం నుంచీ శ్రమశక్తి ఉపయోగపు విలువ పెట్టుబడి దారుడిదే, అందువల్ల దాని వాడకం అంటే శ్రమ అతనికే చెందుతుంది.

సజీవ శ్రమని సరుకులో ఉండే  నిర్జీవ పదార్ధాలతో/ అంశాలతో మిళితం చేస్తాడు. ఈ దృష్ట్యా, శ్రమ ప్రక్రియ కొన్న సరుకుని అంటే, శ్రమశక్తిని వినియోగించుకోవడమే; అయితే శ్రమ సాధనాల్ని సరఫరా చేస్తే తప్ప ఈ శ్రమశక్తి వినియోగం వీలుకాదు.
ఉత్పత్తి సాధనాలు కూడా పెట్టుబడి దారుడివే. శ్రమ ప్రక్రియ అనేది పెట్టుబడిదారుడు కొన్న వస్తువులమధ్య, అంటే అతని ఆస్థి అయిన వస్తువుల మధ్య జరిగే ప్రక్రియ. అందువల్ల ఈ ప్రక్రియలో ఏర్పడే  ఉత్పాదితం అతనికే చెందుతుంది. అతని నేలమాళిగలో పులియబెట్టే ప్రక్రియలోని  ఉత్పాదితం ద్రాక్షాసారా (wine=పులియ బెట్టిని ద్రాక్ష రసం) అతనిది అయినట్లే, ఇది కూడా.
దీనికి సంబంధించి తనకు ముందున్న ఆర్ధికవేత్తలు చెప్పిన మాటల్ని కోట్ చేశాడు.
ఉత్పాదితాలు పెట్టుబడిలోకి మారక ముందే స్వాయత్తం చేసుకోబడతాయి. ఈమార్పు వాటిని స్వాధీనం కాకుండా ఉండే పరిస్థితిని ఏర్పరచదు.-చెర్బూలియాజ్ (1841)
కార్మికుడు నిర్దిష్ట జీవితావసరాల పెరిమాణానికి అమ్మడం వల్ల, ఉత్పాదితంలో తనభాగాన్ని వదులుకుంటాడు. ఉత్పాదితాల్ని స్వాయత్తం చేసుకునే పధ్ధతి అంతకు ముందు ఎలాఉందో, అలాగే కొనసాగుతుంది. మనం చెప్పిన బేరసారాల వల్ల  ఇదేమీ మారదు.

...ఉత్పాదితం ముడి పదార్ధమూ, జీవితావసర వస్తువులూ ఇచ్చిన పెట్టుబడిదారుడు ఒక్కడికే పూర్తిగా చెందుతుంది. ఇది స్వాధీన నియమం (law of appropriation) యొక్కకఠిన ఫలితం. తను ఉత్పత్తిచేసిన దానిమీద పూర్తి హక్కు శ్రామికుడిదే – అనే స్వాదీన నియమం యొక్క ప్రాధమిక సూత్రానికి ఇది సరిగ్గా వ్యతిరేకమయినది.- చెర్బూలియాజ్ (1841)
“ శ్రామికులు తమ శ్రమకి వేతనాలు తీసుకోగానే,...పెట్టుబడిదారుడు తన పెట్టుబడికే కాక (అంటే ఉత్పత్తి సాధనాలకే కాక) శ్రమకి కూడా ఓనర్ అవుతాడు. చెల్లించిన వేతనాలు కూడా పెట్టుబడి అనే మాటలో కలిపి చూస్తే, ఇక శ్రమని పెట్టుబడి నుండి వేరుచేసి మాట్లాడడం  అసంబద్ధం అవుతుంది. ఆవిధంగా, ఆ అర్ధంలో  వాడబడిన పెట్టుబడి అనే మాటలో శ్రమా, పెట్టుబడీ రెండూ కలిసి ఉంటాయి.-జేమ్స్ మిల్ (1821)
ఈవిషయాన్ని ఇతర ఆర్ధిక రచనల్లో కూడామార్క్స్ స్పష్ట పరుస్తాడు:
 “పెట్టుబడిదారుడికి దక్కే అదనపువిలువ సరిగ్గా శ్రామికుడు తనశ్రమ శక్తిని సరుకుగా అతనికి అమ్మాడు అనే వాస్తవం నుంచి ఏర్పడుతుంది”- అదనపువిలువ సిద్ధాంతాలు 1.315
“పెట్టుబడి దారుడు తనదగ్గరున్న ధనంలో – తన పెట్టుబడిలో – కొంతభాగంతో కార్మికుని శ్రమశక్తిని కొంటాడు, తనధనం లోని మరోకభాగంతో అతను ముడిపదార్ధం అయిన నూలునూ, శ్రమ పరికరం అయిన మగ్గాన్నీ కొన్నట్లే. ఈ కొనుగోళ్ళు చేసిన తర్వాత – మరి ఈ కొనుగోళ్లలో బట్ట ఉత్పత్తికి అవసరమైన శ్రమశక్తి కూడా  వుంది –తనకు చెందిన ముడిపదార్ధాలతోనూ,శ్రమ పరికరాలతోనూ మాత్రమే అతను ఉత్పత్తిచేస్తాడు. వీటిలో యిప్పుడు మన నేతకార్మికుడు కూడా చేరివున్నాడు; ఉత్పత్తి అయిన సరుకులోగానీ, దాని ధరలోగానీ అతనికేమీ భాగం లేదు, మగ్గానికి లేనట్లే.”-మార్క్స్ ఎంగెల్స్ సంకలిత రచనలు  భాగం 1 పేజీ 95
శ్రామికులు మాత్రమే ఉత్పత్తిచేసిన అదనపు విలువ అనుచితంగా, అన్యాయంగా పెట్టుబడిదారుల వద్ద వుండి పోతుంది' అని మార్క్స్ అన్నట్లు వాగ్నర్ ఆరోపించాడు. అనుచితంగా, అన్యాయంగా అని మార్క్స్ అనలేదు. వాగ్నర్ అదనపువిలువ గురించి తాను చెప్పనిది తనకు ఆపాదించాడని ‘మార్జినల్ నోట్స్’ లో మార్క్స్ తప్పుబట్టాడు: “నిజానికి, నేను దీనికి సరిగ్గా వ్యతిరేకమైనది చెప్పాను: ఏమనంటే, సరుకు ఉత్పత్తి ఒకానొక కాలంలో పెట్టుబడిదారీ సరుకు ఉత్పత్తిగా ఉంటుంది. ఈ పెట్టుబడిదారీ సరుకును నిర్దేశించే విలువ నియమం ప్రకారం, అదనపువిలువ తప్పనిసరిగా పెట్టుబడిదారునిదే అవుతుంది, కార్మికునిది కాదు.” (Marx & Engels Collected works volume 24 p.558)



శ్రమ శక్తి కొనుగోలూ అమ్మకమూ

కాపిటల్  ఒకటో సంపుటం
రెండో భాగం – ఇందులో 3 అధ్యాయాలున్నాయి:
1.డబ్బు పెట్టుబడిగా మారడం
2.పెట్టుబడి సాధారణ సూత్రంలోని వైరుధ్యాలు
3. శ్రమ శక్తి కొనుగోలూ అమ్మకమూ
*******
3 వ అధ్యాయం- శ్రమ శక్తి కొనుగోలూ అమ్మకమూ
సమస్య ఇదే: డబ్బు పెరిగేదెలా?డ-స-డ’ ని సాధించేదేలా?
పైగా  రెండు షరతులు నేరవేరుతూ పెరగాలి. ఆషరతులు ఇవి:
1.సమాన విలువలే మారాలి.
2. పెరుగుదల చలామణీ రంగంలో కాకూడదు, కాకుండానూ ఉండకూడదు.

పై షరతులు నేరవేరుతూ డబ్బు పెరగడం వీలవదు అనిపిస్తుంది. అంటే డ-స-డ’ ని సాధించడం అసాధ్యం అనిపిస్తుంది. అయితే అది ప్రతి రోజూ   జరుగుతున్నది. డబ్బు మన కళ్ళెదుటే తనకుతాను పెరిగి మరింత డబ్బు, పెట్టుబడి అవుతున్నది. పోయిన అధ్యాయం చివరలో పెట్టుబడి విస్తరణకి అవసరమైన, మిస్సయిన లింకు చలామణీ లోపలా వేలపలా పనిచెయ్యాలి అంటాడు. ఆరవ అధ్యాయంలో చలామణీలో పాత్రవహించే ఆ మిస్సింగ్ లింక్ ని వెదుకుతాడు. డ-స-డ’ వలయంలోని ప్రతి దశనీ దానికి  ఆదనపువిలువ ఉత్పత్తితో సంబంధం ఉన్నదేమో నని పరీక్షిస్తాడు.
విలువ పెరుగుదల డబ్బులో జరుగుతుందా?
పెట్టుబడి చలనంలో కీలక పాత్ర పోషించే డబ్బు రూపంతో మొదలెడతాడు. డబ్బే పెట్టుబడి తొలిరూపం. అయినాగాని పెట్టుబడి దానికది పెరగాలంటే, డబ్బు రూపాన్ని వదలి పెట్టక తప్పదు.
డబ్బు పెట్టుబడి అవాల్సిన సందర్భంలో విలువ మార్పు ఆ  డబ్బులోనే జరగదు.ఎందుకంటే, అది కొనుగోలు సాధనం, అమ్మకం సాధనం.  కొనే సరుకు ధరని రాబట్టడమే దాని పని. అంతకుమించి ఏమీ చెయ్యదు. నగదుగా డబ్బు చలనంలేని విలువ(value petrified)అవుతుంది. కనుక దాని విలువ ఎన్నటికీ మారదు. అలానే ఉంటుంది. అంటే, డబ్బు రూపంలో ఉన్నంతకాలం అది పెట్టుబడి కాదు.
“డబ్బు రూపంలో...పెట్టుబడి లాభాన్ని ఉత్పత్తిచేయజాలదు”-రికార్డో
పోనీ చలామణీ రెండో చర్యలో, అంటే ఆసరుకుని దాని శరీర రూపం నించి తిరిగి డబ్బురూపంలోకి మార్చేచర్య లో కూడా లాభం ఉత్పత్తి అవుతుందా? అంటే అందులోనూ అవదు.
ఈరెంటివల్లా- కొనుగోలు వల్లా, అమ్మకంవల్లా- విలువ పెరగదు. డబ్బు అలానే ఉంటే, విలువా అలానే ఉంటుంది. పెరగదు.డబ్బు పెట్టుబడిగా మారదు.
మొదటి చర్యలో జరక్క, రెండో చర్యలోనూ జరక్క ఎందులో జరగాలి. డబ్బుకాకుండా, ఉన్నది సరుకే. కనుక ఆ సరుకులో తప్ప విలువ పెరిగే అవకాశం మరెక్కడా లేదు. అందువల్ల మొదటి చర్యలో కొన్న సరుకులో జరగాలి.
విలువ పెరుగుదల సరకు విలువలో జరుగుతుందా?
ఆసరుక్కి విలువ ఉన్నా, అది మారేది దానంత విలువతోనే. సరుకు దాని పూర్తివిలువకే మారుతుంది. కనుక అది విలువని పెంచలేదు. మరిక మిగిలింది దాని ఉపయోగపు విలువే.
ఇక మనం ఒక నిర్ధారణకు రాక తప్పదు: ఈమార్పు సరుకు ఉపయోగపు విలువలో అంటే వాడకం లోనే వచ్చితీరాలి. ఇది తప్పితే విలువ దానికదే పెరగడం కుదరదు. అలా అన్ని ప్రత్యామ్నాయాల్నీతోసిపుచ్చాక, ఇదొక్కటే మిగిలి ఉంటుంది*
మొదటి చర్యలో కొన్న సరుకు ఉపయోగపు విలువే విలువ విస్తరణకి కారణం. అంటే ఆ సరుకు ఉపయోగపు విలువ విలువని ఉత్పత్తి చెయ్యడం అయి ఉండాలి. విలువకి శ్రమే ఏకైక వనరు. కనుక ఆ సరుకు ఉపయోగపు విలువ శ్రమ అయి తీరాలి. అయితే శ్రమ ఏసరుకుకి ఉపయోగపు విలువ? శ్రమ శక్తి అనే సరుకుకి.
అంతకు ముందు వాళ్ళకి శ్రమే తెలుసు కాని శ్రమశక్తి తెలియదు. కనుక శ్రమశక్తి సరుకని తెలియనప్పుడు దాని ఉపయోగపు విలువ గురించీ, మారకం విలువ గురించీ తెలిసే అవకాశం లేదు.
వాళ్ళు శ్రమశక్తి విలువనే శ్రమ విలువ అనుకున్నారు.
 “ ఆర్ధికవేత్తలు శ్రమ విలువ అన్నది నిజానికి శ్రమ శక్తి విలువనే...” కాపిటల్ 1.504

ఈవిషయాన్ని ఇతర ఆర్ధిక రచనల్లో కూడామార్క్స్ స్పష్ట పరుస్తాడు:

“పెట్టుబడిదారుడు కార్మికుల శ్రమను డబ్బుతో కొన్నట్లు కనపిస్తుంది. వాళ్ళు తమ శ్రమను డబ్బుకు గాను అమ్ముతారు. కానీ, యిది కనిపించేది మాత్రమే నిజానికి వాళ్ళు పెట్టుబడిదారునికి డబ్బుకి గాను అమ్మేది తమ శ్రమ శక్తి.”- మార్క్స్ ఎంగెల్స్ సంకలిత రచనలు  భాగం 1 పేజీ 94
“కార్మికుడు అమ్మేది సరుకులో ఇమిడివున్న శ్రమని కాదు,తన సొంత శ్రమ శక్తిని.”- అదనపువిలువ సిద్ధాంతాలు 1.313.
“వేతనం అనేది శ్రమ శక్తి ధర....దీనిని మామూలుగా శ్రమ ధర అంటారు.” మార్క్స్ ఎంగెల్స్ సంకలిత రచనలు  భాగం 1 పేజీ.94

పై కొటేషన్లు  1847 లో బ్రసెల్స్ లోని జర్మన్ కార్మిక సంఘంలో మార్క్స్ యిచ్చిన ఉపన్యాసాలమీద ఆధారపడిన ‘వేతన శ్రమా, పెట్టుబడీ’ నుండి.

రికార్డో కూడా ఈరెంటినీ గందరగోళ పరిచాడు.’.శ్రమ బదులు శ్రమ శక్తి అనుకుని ఉండాల్సింది’. అలా అనుకున్నట్లయితే, పెట్టుబడిని ఒక సామాజిక సంబంధం అని గ్రహించి ఉండేవాడే అంటాడు మార్క్స్. Theories of surplus value vol2.400
విలువని సృజించే సరుకు దొరకడం అదృష్టం
ఒక సరుకు వాడకం నుంచి విలువని లాగాలంటే, మిత్రుడు డబ్బుసంచీకి  మార్కెట్ లో, చలామణీలో ఒక సరుకు దొరికే అదృష్టం ఉండాలి. ఆసరుకు ఉపయోగపువిలువ, విలువను ఏర్పరచే విశిష్ట లక్షణం గలదై ఉండాలి. అందువల్ల దాని వాడకం దానికదిగా మూర్తీభవించిన శ్రమ , ఫలితంగా విలువ సృష్టి. అటువంటి సరుకు దొరికితేనే డబ్బుసంచీ తన సంచీని పెద్దది చేసుకోగలడు. పెట్టుబడి దారుడు కాగలడు.
డబ్బువాడికి  మార్కెట్లో అలాంటి ప్రత్యేకతగల సరుకు దొరికింది- అదే శ్రమ చెయ్యగల సామర్ధ్యం, శ్రమశక్తి.
సమానకాల మారకం ఒక షరతు అని మర్చిపోకూడదు. దాని గుర్తుంచుకొనే, వెదకాలి.
ఇకముందు, ఈ అధ్యాయం అంతా శ్రమశక్తి అనే సరుకు గురించే, దాని విలువ ఎలా నిర్ణయమవుతుంది అనే దాని గురించే.

శ్రమశక్తి కూడా ఒక సరుకే
ఒక ఉపయోగపువిలువని అంటే వస్తువుని తయారుచేసేటప్పుడు, మనిషి తనలో ఉన్న మానసిక శారీరక సామర్ధ్యాల్ని ఉపయోగిస్తాడు,చలనంలో పెడతాడు. ఆసామర్ధ్యాల మొత్తమే శ్రమశక్తి లేక శ్రమచేసే సామర్ధ్యం.

డబ్బుదారుడికి శ్రమశక్తి  సరుకుగా మార్కెట్లో దొరకాలంటే ముందు కొన్ని షరతులు నెరవేరాలి. సరుకుల మారకం తన సొంత స్వభావం ఫలితంగా వచ్చేసంబంధాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. మరే ఇతర ఆధారపడే సంబంధాలమీదా ఆధారపడదు అనే అర్ధం ఇమిడి ఉంటుంది.ఈ ఊహ ప్రకారం, శ్రమశక్తి కల వ్యక్తి తన శ్రమశక్తిని ఒక సరుకుగా  అమ్మజూపితేనే, లేదా అమ్మితేనే మార్కెట్లో శ్రమశక్తి సరుకుగా కనబడుతుంది.
తను తన శ్రమశక్తిని అమ్మాలంటే, అది పూర్తిగా అతని స్వాధీనంలో ఉండాలి. దానికి అతనే పరిమితిలేని ఓనర్ అయి ఉండాలి.
అమ్మేవాడి, కోనేవాడి సమానత్వం
శ్రామికుడూ, డబ్బుదారుడూ మార్కెట్లో కలుస్తారు. సమాన హక్కుల ప్రాతిపదికమీద వ్యవహారం నడుపుతారు. ఒకే ఒక్క తేడా ఉంటుంది: ఒకడు కొనేవాడు, ఇంకొకడు అమ్మేవాడు. అంతకుమించి ఏతేడా ఉండదు. అందువల్ల చట్టం దృష్టిలో ఇద్దరూ సమానులే.
ఈసంబంధం కొనసాగాలంటే శ్రామికుడు తన శ్రమశక్తిని నిర్ణీత కాలానికి మాత్రమే(అంటే గంటకో రోజుకో నెలకో ఇలా) అమ్మాలి. అలాకాక ఒకేసారి  ఏకమొత్తంగా అమ్మాల్సి వస్తే అతను తనను తనే అమ్ముకున్నట్లు. తనను స్వేచ్చగల వ్యక్తి నుంచి బానిసగా తననుతాను మార్చుకున్నట్లు. ఒక సరుకు ఓనర్ స్థితినుంచి తానే సరుకుగా అయినట్లు. అతను తన శ్రమ శక్తిని ఎల్లప్పుడూ తన సొంత ఆస్తిగా, తన సొంత సరుకుగా చూడాలి.ఇదెలా వీలవుతుంది?
కొంత కాలం మాత్రమే కొన్నవాని అధీనంలో ఉంచితేనే అలా చెయ్యగలడు.అప్పుడు మాత్రమే అతను తన యాజమాన్య హక్కును వదులుకోకుండా నిలబెట్టుకో గలుగుతాడు. అందుకే అనేక దేశాల్లో చట్టాలు శ్రమ ఒప్పందాలకు గరిష్ట(కాల) పరిమితిని పెట్టాయి.
బానిసత్వ గుప్త రూపాలు
స్వేచ్ఛాయుత శ్రమ ఉన్నచోటల్లా, ఈ ఒప్పందాన్ని రద్దుచేసుకునే పద్ధతిని  చట్టాలు నియంత్రిస్తాయి. కొన్ని రాజ్యాల్లో, ప్రత్యేకించి మెరికా అంతర్యుద్ధానికి పూర్వం మెక్సికోలో, మెక్సికో నుండి లాకున్న ప్రాంతాలలో కూడా, వాస్తవానికి  కూసా చేసిన విప్లవం వరకూ డాన్యూబ్ రాష్ట్రాల్లో కూడా బానిసత్వం  peonage/కట్టు బానిసత్వం రూపంలో దాగి/మరుగుపడి ఉంది. ముందుగా ఇచ్చే అడ్వాన్సులను శ్రమచేసి చెల్లుబెట్టాలి. ఆ అడ్వాన్సులు ఒక తరంనుంఛి ఇంకొక తరానికి పడతాయి. ఆఒక్క శ్రామికుడే కాదు అతని కుటుంబ సభ్యులు కూడా వాస్తవంగా (de facto) ఇతరవ్యక్తుల, వారి కుటుంబాల సొత్తు అవుతారు. జువారెజ్ కట్టు బానిసత్వాన్ని రద్దుచేశాడు. మాక్సిమిలియన్ చక్రవర్తి అనబడే వాడు దాన్ని పునరుద్ధరిస్తూ ప్రత్యేక శాసనం జారీచేశాడు. అది వాషింగ్టన్ ప్రతినిధుల సభలో  మెక్సికోలో బానిసత్వాన్ని తిరిగి ప్రవేశపెట్టే శాసనంగా ఖండించబడింది.
పెట్టుబడిదారుడికి  శ్రమశక్తి సరుకుగా మార్కెట్లో దొరకాలంటే  శ్రామికుడు తన శ్రమ ఇమిడి ఉన్న ఉత్పాదితాన్ని కాకుండా తన శ్రమశక్తినే అమ్ముకోవాల్సిన పరిస్థితిలో పడాలి.
శ్రమ శక్తిని కాకుండా సరుకుల్ని అమ్మగాలగాలంటే, అతనికి ఉత్పత్తిసాధనాలు-ముడి పదార్ధాలూ, శ్రమ సాధనాలూ  వగైరా - ఉండాలి. తోలు లేకుండా బూట్లు చెయ్యలేడు. ఆకాలంలో బతకడానికి  జీవనాధార వస్తువులు కావాలి.
ఉత్పత్తికి ముందూ,ఉత్పత్తి చేసేటప్పుడూ అతను పోషణకి వస్తువులు వాడుకోవాలి. భవిష్యత్తులో తయారు కాబోయే ఉత్పత్తులమీద పూర్తికాని ఉపయోగపు విలువలమీద  బతకలేడు. లోకంలో అడుగు పెట్టిన క్షణం నుంచీ ఎలాగో అలాగే ఉత్పత్తి చేసే ముందూ, ఉత్పత్తి జరిగే టప్పుడూ ప్రతిరోజూ పస్తువులు వాడుకోవాల్సిందే.
అన్ని ఉత్పాదితాలూ  సరుకుల రూపంపొండదిన సమాజంలో, ఆసరుకులు ఉత్పత్తయ్యాక అమ్మడవాలి. అమ్ముడుబోయిన తర్వాతనే ఉత్పత్తిదారుడి అవసరాల్ని అవి తీర్చగలుగుతాయి. వాటిని అమ్మడానికి పట్టే సమయాన్ని కూడా వాటి ఉత్పత్తికి పట్టే కాలానికి కలపాలి.ఉత్పత్తి కాలమే కాకుండా చలామణీ కాలాన్ని కూడా కలపాలి. శ్రామికుడికి ఆసమయం లేనట్లయితే, ఆటను సరుకుల్ని ఉత్పాదితాలు అమ్మలేడు, తన శ్రమశక్తిని అమ్ముకోవలసిందే.
అందువల్ల, డబ్బుని పెట్టుబడిలోకి మార్చడానికి డబ్బువాడు మార్కెట్లో స్వేచ్చ ఉన్న శ్రామికుణ్ణి కలుసుకోవాలి.
శ్రామికుడికి రెండర్ధాలలో స్వేచ్చఉండాలి:
1.స్వతంత్రుడిగా తన శ్రమశక్తిని తన సొంత సరుకుగా అమ్ముకోగలిగి ఉండాలి.
2. అమ్ముకోవడానికి అతని చేతిలో శ్రమ శక్తి మినహా మరే ఇతర సరుకూ లేనివాడై ఉండాలి.
అతనికి అమ్ముకునే స్వేచ్చ ఉంది. ఏ నిర్బందాలూ లేనిస్వేచ్చఅది. ఇదిఒక అర్ధంలో స్వేచ్చ.
అమ్ముకోడానికి అతనికి మరే సరుకూ లేదు. ఇక అతన్ని శ్రమ శక్తి ని అమ్ముకోకుండా అడ్డుపడేది ఏదీలేదు.ఇది రెండో అర్ధంలో స్వేచ్చ.
అలాంటి పరిస్థితి ఏర్పడడం చారిత్రకాభివృద్ధి ఫలితం
స్వేచ్చగల కార్మికుడు తనకి ఎందుకు ఎదురయ్యాడు అనే విషయంగురించి  డబ్బువాడికి ఆసక్తి ఉండదు. ఎందుకంటే, అతను శ్రమ మార్కెట్ ని సాధారణ సరుకుల మార్కెట్ లో ఒక బ్రాంచ్ గా చూస్తాడు కనుక. ప్రస్తుతానికి మనకీ పెద్ద ఆసక్తి లేదు.ఈ వాస్తవానికి అతను ఆచరణాత్మకంగా ఎలా అంటుకొని ఉన్నాడో అలానే మనం సిద్ధాంతపరంగా అంటుకొని ఉందాం. 
ఏమైనా ఒక్క విషయం స్పష్టం –డబ్బుదారుల్నీ, సరుకుల్ని ఒకవైపూ, శ్రమ శక్తి తప్ప మరేమీ లేని శ్రామికులని వేరోకవైపూ ప్రకృతి సృష్టించలేదు. ఈ సంబంధానికి ప్రాకృతిక  ప్రాతిపదిక లేదు. దాని సామాజిక పునాది కూడా అన్ని చారిత్రిక దశలకూ ఉమ్మడి అయినది కాదు. అది స్పష్టంగా చారిత్రకాభివృద్ధి ఫలితం, అనేక ఆర్ధిక విప్లవాల ఉత్పాదితం,సామాజిక ఉత్పత్తి యొక్క పాతరూపాల పరంపర రూపుమాసినపోతే వచ్చిన ఫలితం. మనం ఇక్కడ చర్చించిన ఇతర ఆర్ధిక భావాభివర్గాలూ(categories) కూడా అంతే-చరిత్ర ముద్ర ఉన్నవే.
శ్రమశక్తి సరుకుగా అయ్యే పరిస్థితులు

ఒక ఉత్పాదితం సరుకు అవడానికి నిర్దిష్ట చారిత్రిక పరిస్థితులు అవసరం. అది ఉత్పాదకుని తక్షణ అవసరాలను తీర్చేందుకు ఉత్పత్తయినది కాకూడదు. ఇంకా ముందుకు పోయి ‘ఏ పరిస్థితుల్లో అన్ని  ఉత్పాదితాలూ, లేదా ఎక్కువ ఉత్పాదితాలు  సరుకులయ్యాయి? అని విచారించి ఉంటే, ఒక ప్రత్యేక ఉత్పత్తి విధానంలోనే, పెట్టుబడిదారీ విధానంలోనే అని తెలిసి ఉండేది. అయితే అలాంటి పరిశీలన సరుకుల విశ్లేషణతో సంబంధం లేనిదిగా ఉండేది. ఎక్కువ సరుకులు ఉత్పాదకుల సొంత వాడకానికి తయారైనా, సరుకుల ఉత్పత్తీ చలామణీ జరగవచ్చు.అవి సరుకులుగా మారనప్పటికీ, అలామారని కారణంగా సమాజ ఉత్పత్తి పూర్తిగా మారకం విలువ ప్రాబల్యం లోకి రానప్పటికీ, సరుకుల ఉత్పత్తీ చలామణీ జరగవచ్చు 
ఉత్పాదితాలు సరుకులు గా కనపడాలంటే, ముందు సామాజిక శ్రమ విభజన అభివృద్ధి అయి ఉండాలి; ఏస్థాయికంటే, ఉపయోగపు విలువ మారకం విలువ నుండి విడిపోయే స్థాయికి. వస్తు మార్పిడి తో ఆరంభమైన ఈవిడివడడం పూర్తయి ఉండాలి. అయితే ఆస్థాయి అభివృద్ధి అనేక సమాజ రూపాల్లో కామన్ గా  ఉంటుంది. అయితే ఇతరత్రా చారిత్రక లక్షణాలలో ఎంతో వైవిధ్యం ఉంటుంది.
మరొకపక్క డబ్బుని పరిశీలిస్తే, డబ్బు ఉనికి సరుకుల మారకంలో ఒక నిర్దిష్ట దశని తెలుపుతుంది. డబ్బు నిర్వర్తించే ప్రత్యేక విధులు-సరుకులకు సమానకంగా, చలామణీ సాధనంగా, నిల్వ నిధిగా, ప్రపంచ డబ్బుగా –ఆయా విధుల విస్తృతిని బట్టీ, సాపేక్ష ప్రాధాన్యతని బట్టీ -సమాజ ఉత్పత్తి ప్రక్రియలో వేర్వేరు దశల్నిసూచిస్తుంది. అయినా మనకి అనుభవరీత్యా ఒక విషయం తెలుసు: ఈ అన్ని రూపాలు ఏర్పడడానికి సాపేక్షంగా ఆదిమస్థాయిలో ఉన్న సరుకుల చలామణీ యే చాలు.
డబ్బు పెట్టుబడిగా రూపొందడం

సరుకులున్నచోట డబ్బు ఏర్పడుతుంది. పెట్టుబడి అలాకాదు. సరుకులూ డబ్బూచలామణీ ఉన్నంత మాత్రాన పెట్టుబడి ఉన్నట్లు కాదు. దానికి తగిన చారిత్రిక పరిస్తితులు ఉన్నట్లు కాదు. అదెప్పుడు ప్రాణం పోసుకుంటుందంటే:
ఉత్పత్తిసాధనాల, జీవనాధార సాధనాల  ఓనర్ మార్కెట్లో తన శ్ర్తమశక్తిని అమ్ముతున్న స్వేచ్చాయుత శ్రామికుడిని కలిసినప్పుడు. ఈ ఒక్క చారిత్రిక పరిస్థితి ప్రపంచ చరిత్రని ఇముడ్చుకొని ఉంది. ఇదొక కొత్త యుగారంభం.

అందువల్ల, పెట్టుబడి మొదట కనబడినప్పుడే సామాజిక ఉత్పత్తిప్రక్రియలో నూతన శకాన్ని ప్రకటిస్తుంది. శ్రామికుని దృష్టిలో శ్రమశక్తి తన ఆస్తి అయిన సరుకు అవుతుంది. ఫలితంగా అతని శ్రమ వేతనశ్రమ అవుతుంది. మొరోవైపు, శ్రమ ఉత్పత్తి సార్వత్రికంగా సరుకు అయ్యేది ఈ క్షణం  నుంచే.
శ్రమ శక్తి సరుకు
సరుకు కావడానికి కావలసిన ప్రమాణాలు శ్రమ శక్తికి ఉన్నాయా?
·         అది ఉత్పత్తిదారుడికి ఉపయోగపు విలువ కాకూడదు.
·         కొన్నవాడికి అది ఉపయోగపు విలువ.
·         దాని ఉపయోగపు విలువా, విలువా వేర్వేరు విషయాలు.
·         అది మారకం కోసం ఉత్పత్తవుతుంది.
·         అమ్మేవాడూ కోనేవాడూ  మార్కెట్లో కలుస్తారు. సరుకు వినియోగంతో  అమ్మినవానికి పని ఉండదు.
శ్రమశక్తి పై ప్రమాణాలకి అనుగుణంగా ఉంటుంది కనుక అది సరుకే.

శ్రమ శక్తి విలువ
శ్రమశక్తి అనే ఈ విశిష్టమైన సరుకుని దగ్గరగా పరిశీలించాలి. అన్ని ఇతర సరుకులకి ఉన్నట్లే దీనికీ విలువ ఉంది.హాబ్స్ అన్నట్లు “మనిషి విలువ ..మిగిలిన అన్ని వస్తువులకి లాగే, అతని ధర. అంటే అతని శక్తి వినియోగానికి ఎంతిస్తే అంత.”
ఆయన తర్వాతివారు ఈ ఆవిష్కరణని గమనించలేదు అంటాడు మార్క్స్ (వేతనం,ధర, లాభం, మార్క్స్ ఎంగెల్స్ సంకలిత రచనలు, భాగం 2,  పే. 46). అందువల్లనే శ్రమనీ, శ్రమశక్తినీ వేరుగా చూడలేకపోయారు.

శ్రమ శక్తి విలువ పరిమాణం ఎలా నిర్ణయమవుతుంది?
శ్రమశక్తిలో వస్తూత్వం చెందిన శ్రమని గురించి చర్చిస్తాడు.
శ్రమశక్తి అనేది ఒక శక్తిగా, బతికున్న వ్యక్తి శక్తి గా ఉనికిలో ఉంటుంది. అది ఉండాలంటే, శ్రమ చేసేవాడు జీవించి ఉండాలి. అందుకు అతని శరీర పోషణ అనివార్యం.మనిషి  పోషణకు నిర్దిష్ట పరిమాణంలో జీవనాదార సాధనాలు అవసరం. ఆపోషణకి కావలసిన జీవనాధారాల విలువే  శ్రమ శక్తి విలువ.
శ్రమశక్తి విలువలో చేరేవి:
1. శ్రామికుని తిండీ, బట్టా మొదలైన జీవనాధార వస్తువుల విలువ.
2. శ్రామికుని సాంస్కృతిక, సామాజిక అవసరాలను తీర్చే వస్తువుల విలువ.
3. శ్రామికుని కుటుంబ సభ్యుల పోషణకు కావలసిన వస్తువుల విలువ.
4. శ్రామికుని శిక్షణకీ, నైపుణ్య సాధనకీ అయ్యే ఖర్చు. 

వినియోగిస్తేనే, శ్రమశక్తి వాస్తవమవుతుంది; పనిచెయ్యడం ద్వారానే,శ్రమశక్తి క్రియాశీలమవుతుంది. ఈచర్యలో అంటే శ్రమచెయ్యడంలో నిర్దిష్ట పరిమాణంలో మనిషి కండరాలూ, నరాలూ,మెదడూ వగైరా ఖర్చవుతాయి. వాటిని పునరుద్ధరించాల్సి ఉంటుంది. ఈ పెరిగిన ఖర్చు మరింత ఆదాయాన్ని ఆశిస్తుంది.

ఇవ్వాళ పనిచేసిన శ్రామికుడు మళ్ళీ రేపు అలాగే పనిచెయ్యాలి. అందుకు అంతే బలమూ, ఆరోగ్యమూ అతనికి ఉండాలి. కనుక అతను మామూలు స్థితిలో ఉండేందుకు సరిపడే జీవనాధార సాధనాలు ఉండాలి.
ఆహారం,బట్టలు,ఇంధనం,ఇల్లు వంటి అవసరాలు అతని దేశపు వాతావరణాన్నిబట్టీ, ఇతర భౌతిక పరిస్తితుల్ని బట్టి మారుతూ ఉంటాయి. మరొకవైపు, అతని అవసరాల సంఖ్యా, విస్తృతీ, వాటినీ తీర్చుకునే పద్ధతీ- చారిత్రకాభివృద్ధిని బట్టి ఉంటాయి. అందువల్ల ఆ దేశ నాగరికత స్థాయి మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. మరీ ముఖ్యంగా స్వేచ్చాయుత శ్రామికవర్గం  ఏర్పడిన పరిస్థితులమీద,అప్పటి అలవాట్ల మీదా,సౌకర్యాలమీదా ఆధారపడి ఉంటాయి.
ఇతర సరుకులకు భిన్నంగా, శ్రమశక్తి విలువ నిర్ణయంలో చారిత్రిక, నైతిక అంశం కలుస్తుంది. అయినాగాని ఒక దేశంలో, ఒక కాలంలో ఒక శ్రామికునికి అవసరమయ్యే సగటు జీవనాధారాల పరిమాణం ఎంతో ఆచరణలో తెలిసే ఉంటుంది.
డబ్బుపెట్టుబడిలోకి నిరంతరాయంగా మారాలంటే పెట్టుబడికి  శ్రమశక్తిని అమ్మేవాడు మార్కెట్లో ఎల్లవేళలా  దొరుకుతూనే ఉండాలి.  అయితే శ్రమశక్తి ఓనర్ మరణం ఉన్న మనిషి. అలాంటప్పుడు మార్కెట్లో అతను నిరంతరాయంగా దొరకాలంటే, అతని అనంతరం ఆస్థానంలోకి వచ్చే బిడ్డలు కావాలి.
పని చేసిచేసి నలిగిపోయో, చనిపోయో కొందరు మార్కెట్ లో ఉండరు. తప్పుకుంటారు. కనీసం అంతే పరిమాణంలో శ్రమశక్తి తిరిగి ఎప్పటికప్పుడు  ప్రవేశిస్తూ ఉండాలి.అందువల్ల అతని స్థానంలోకి వచ్చేవారికి, అంటే అతని పిల్లలకి అవసరమయ్యే  జీవనాధార సాధనాల మొత్తం కూడా ఇందులో కలిసి తీరాలి. అంటే  ఆపిల్లల పోషణ ఖర్చు కూడా అతని శ్రమశక్తి విలువలో చేరుతుంది.ఇక్కడ టోరెన్స్ మాటలు కోట్ చేస్తాడు: వాతా వరణాన్ని బట్టీ, దేశ అలవాట్లను బట్టీ శ్రామికుని పోషణకీ, మార్కెట్లో శ్రమశక్తి సరఫరా తగ్గకుండా ఉండేందుకు సంతానాన్ని పోషించేందుకూ, సౌకర్యాలకూ కావలసిన జీవనాధార వస్తువుల పరిమాణమే దాని (శ్రమ) సహజ ధర.ఇక్కడ శ్రమశక్తి కి బదులు శ్రమ అనే మాటని తప్పుగా వాడాడు అంటాడు మార్క్స్.
ఏ పరిశ్రమ శాఖలోనైనా శ్రామికునికి నైపుణ్యం, చాకచక్యం ఉండాలి. అందుకు ప్రత్యేక విద్యా, శిక్షణా పొందాలి. అందుకు ఎన్నోకొన్ని సరుకుల ఖర్చు ఉంటుంది.  శ్రమశక్తి సంక్లిష్టతని బట్టి అందుకు కావలసిన సరుకుల పరిమాణం మారుతుంటుంది. ఈ ఖర్చు శ్రమశక్తి ఉత్పత్తికి అయ్యే మొత్తంలో చేరుతుంది.మామూలు శ్రమశక్తి కయితే ఈఖర్చు అతి తక్కువగా ఉంటుంది
శ్రమశక్తి విలువ ఒక నిర్దిష్ట పరిమాణం గల జీవనాదారసాధనాల విలువే. ఆ వస్తువుల ధరలు మారుతూ ఉంటాయి. వాటితో పాటు శ్రమశక్తి విలువ కూడా మారుతూ ఉంటుంది.
శ్రమశక్తి విలువ ఎప్పుడూ ఒకటి గానే ఉండదు. మారుతూ ఉంటుంది.అది అనేక అంశాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.అవి మారుతూ ఉంటాయి.
ఆహారం ఇంధనం వంటివి ప్రతిరోజూ అవసరం. కనక వాటిని ఏరోజుకారోజు సరఫరా చెయ్యాలి. బట్టలూ, ఇంటి సామాగ్రీ (furniture)వంటివి ఎక్కువకాలం ఉంటాయి. వాటిని అప్పుడప్పుడు మాత్రమే మార్చాల్సి వస్తుంది. ఒక వస్తువుని రోజూ కొనాలి, మరొకదాన్ని వారానికి, వేరోకదాన్ని మూడు నెలలకి కొనాలి. ఏది ఎప్పుడుకొన్నప్పటికీ , ఒక సంవత్సరంలో అయిన మొత్తం ఖర్చు ఒకరోజు సగటు ఆదాయానికి తగినట్లు ఉండాలి.
ఒక రోజు శ్రమశక్తి ధర
అదెలా లెక్కించాలో చెబుతాడు:
శ్రమశక్తి ఉత్పత్తికి కావలసిన సరుకుల మొత్తం
ప్రతిరోజూ వాడేవి = A
వారం వారం కావలసినవి =B
మూణ్ణెల్ల కోసారి = C ...... అలా అలా
ఈ అన్ని సరుకుల రోజు సగటు = (365A + 52B + 4C + ...) / 365
ఉదాహరణ
A 200 రూపాయలు.B 2 వేలు,C 4 వేలు, ఏటా ఒక్కసారి కోనేవి 12వేలు అనుకుంటే
(365*200) + (52*1000) + (4*4000) +(1*12000) 
        =  73000+52000+16000+12000=153000
ఈమొత్తాన్ని 365  తో భాగిస్తే 377 రూపాయలు. ఇది ఒకరోజు శ్రమశక్తి ధర.
సగటున ఒకరోజుకి కావలసిన సరుకులలో 6 గంటల సామాజిక శ్రమ ఉంటే, రోజు శ్రమ శక్తిలో ఒకపూట సామాజిక శ్రమ (అరరోజు) ఉంటుంది. వేరే రకంగా చెబితే ఒకరోజు శ్రమశక్తి ఉత్పత్తికి సగంరోజు శ్రమ సరిపోతుంది. ఈ శ్రమ పరిమాణమే ఒకరోజు శ్రమశక్తి విలువ లేదా రోజూ పునరుత్పత్తి అయ్యే  శ్రమశక్తి విలువ అవుతుంది. అరరోజు సామాజిక శ్రమ మూడు షిల్లింగుల్లో రూపొందితే, ఆ మూడు షిల్లింగులే ఒక రోజు శ్రమశక్తి కి అనుగుణమైన ధర.
దాని ఓనర్ రోజుకి మూడు షిల్లింగులకు అమ్మజూపితే, దానిధర దాని విలువకి సమానం. మనం అనుకున్నదానికి అనుగుణంగా తన డబ్బుని పెట్టుబదిలోకి మార్చాలని కూర్చున్న మిత్రుడు డబ్బుసంచులు ఈ విలువ చెల్లిస్తాడు. 

శ్రమశక్తి విలువ కనీస పరిమితి

శ్రామికుడు తన శక్తిని తిరిగి పొందడానికి అనివార్యంగా అవసరమయ్యే సరుకుల విలువ చేత శ్రమశక్తి విలువ కనీస పరిమితి నిర్ణయం అవుతుంది. శ్రమ శక్తి ధర ఈ కనీస స్థాయికి పడిపోతే, దాని విలువకంటే కిందికి దిగినట్లే. ఎందుకంటే, అటువంటి పరిస్తితుల్లో శ్రమ శక్తి అరకొరగా మాత్రమే నిలబడుతుంది, అభివృద్ధి అవుతుంది. అవయవాలు సరిగా లేని (crippled) స్థితిలో ఉంటుంది. అయితే ప్రతిసరుకు విలువా మామూలు నాణ్యతతో ఆ సరుకు ఉత్పత్తి చెయ్యడానికి  అవసరమయ్యే శ్రమకాలంచేత నిర్ణయమవుతుంది.
మనిషి ప్రాణంతో ఉండడానికి మాత్రమె సరిపడే వేతనం శ్రమశక్తి విలువకన్నా తక్కువ అని దానర్ధం.
శ్రమశక్తి విలువకీ శ్రమ సృజించే విలువకీ మార్క్స్ చెప్పే తేడా శ్రమకీ శ్రమశక్తికీ మధ్య విభజన రేఖ గీస్తుంది. ఇవి వేరుచేయదగినవి కాదనీ, ఒకటి లేనిదే మరొకటి ఉండదనీ, అందువల్ల ఆతేడా మీద ఆధారపడ్డ సైద్ధాంతిక భావాభివర్గాలు వాస్తవ ప్రపంచంలో ఏమ్మాత్రం ప్రాధాన్యతలేని కేవలం మానసిక నిర్మితులే నని , ఎవరైనా వాదించవచ్చు.
మార్క్స్ శ్రమశక్తి విలువ గురించిన చర్చని ఈ అభ్యంతరాన్ని గురించి చెప్పి ముగిస్తాడు.
శ్రమశక్తి విలువని ఈవిధంగా నిర్ణయించే పధ్ధతి ఇదే. ఈ పధ్ధతి దాని స్వభావం చేతనే సూచించ బడింది. ఈ పధ్ధతి క్రూరమైందని రోసీ లాగా విమర్శించడం చౌకబారు మనోదౌర్బల్యం. అతనిలా అన్నాడు: ఉత్పత్తిజరిగే కాలంలో శ్రామికుల జీవనాధారసాధనాల సారం అయినట్లు శ్రమ చేయగల శక్తిని అర్ధం చేసుకోవడం ఒక దయ్యాన్ని అర్ధం చేసుకోవడమే.
శ్రమ చేయగల శక్తిని అర్ధం చేసుకోవడం, అదే సమయంలో ఉత్పత్తిజరిగే కాలంలో శ్రామికుల జీవనాధారసాధనాలనుండి అనిర్శ్తీకరించడం భ్రంకి లోనుకావడమే.
మనం శ్రమగురించి లేదా శ్రమ చేసే సామర్ధ్యం గురించి మాట్లాడేటప్పుడు శ్రామికుడిని గురించీ, అతని జీవనాధార సాధనాలగురించీ మాట్లాడుతున్నట్లే. శ్రామికుడిని గురించీ వేతనాల గురించీ మాట్లాడుతున్నట్లే.
శ్రమ చేసే సత్తా గురించి మాట్లాడేటప్పుడు మనం శ్రమ గురించి మాట్లాదుతున్నట్లుకాదు. జీర్ణ శక్తి గురించి మాట్లాడితే, జీర్ణ క్రియగురించి ఎలా మాట్లాడినట్లు కాదో అలాగే. అరిగించుకునే శక్తి గురించి చెబితే, అరుగుదలగురించి చెప్పనట్లు ఎలా కాదో అలాగే. అరుగుదలకి మంచి పొట్ట ఒక్కటే సరిపోదు, మరికొన్ని కావాలి. శ్రమ చేయగల శక్తి గురించి మాట్లాడినప్పుడు అవసరమైన జీవనాధార సాధనాల నుండి అనిర్దిష్టీకరించం.అందుకు భిన్నంగా వాటివిలువ దాని విలువలో వ్యక్తమవుతుంది. అతని శ్రమచేసే సామర్ధ్యం అమ్ముడవకపోతే, శ్రామికుడు దానినుండి ఏప్రయోజనమూ పొందడు. పైపెచ్చు, దాని ఉత్పత్తికీ అయ్యే జీవనాధార సాధనాల ఖర్చు అతనికి విధించిన క్రూరమైన తప్పనిసరి అవసరంగా భావిస్తాడు. దాని  పునరుత్పత్తికీ ఇదే కొనసాగుతుంది. అప్పుడతను  సీస్మాండీతో ఏకీభవిస్తాడు: శ్రమించే సామర్ధ్యం అమ్ముడు పోకపోతే వ్యర్ధమే.
మార్క్స్  శ్రామికుల జీవనాధారసాధనాలు శ్రమశక్తి భావనలో ఇమిడి ఉన్నాయి –అనే రోసీ అభిప్రాయంతో ఎకీభవిస్తాడు. అయితే శ్రమశక్తినీ శ్రమనీ ఒకటిగా చూడడాన్నిఒప్పుకోడు, తప్పుబడతాడు.ఆరెంటికీ ముఖ్యమైన ఆచరణాత్మక తేడా ఉంది. ఎందుకంటే,ఉత్పత్తిసాధనాలు లేనిదే శ్రమ శక్తి ఉత్పత్తి చెయ్యలేదు. తన శ్రమశక్తిని అమ్మలేని శ్రామికుడు శ్రమశక్తికీ శ్రమకీ ఉన్న తేడానీ, అలాగే శ్రమశక్తికీ జీవనాధార సాధనాలకీ ఉన్న తేడానీ అనుభవించి గ్రహిస్తాడు. శ్రమశక్తీ, శ్రమా రెండూ ఒకటే ననుకున్న రోసీని తప్పుబడతాడు మార్క్స్.
అప్పు పెట్టేవాడుగా పనివాడు
మారకం ముగియగానే, సరుకు అమ్మినవానికి డబ్బొస్తుంది. కొన్నవాని చేతిలోకి సరుకు పోతుంది. అంటే విలువ అమ్మినవానికీ, ఉపయోగపువిలువ కొన్నవానికీ అప్పటికప్పుడు చెందుతాయి. కాని శ్రమశక్తి విషయం అలాకాదు. దాని విలువ ఇతరసరుకుల విలువ లాగే, చలామణీలోకి రాకముందే నిర్ణయమై ఉంటుంది.ఎందుకంటే దాని ఉత్పత్తికి అప్పటికే నిర్దిష్ట పరిమాణంలో సామాజిక శ్రమ ఖర్చయింది; కాని దాని ఉపయోగపువిలువ ఆతర్వాత తన శక్తిని వాడడంలో ఉంటుంది. శ్రమశక్తిని పరాధీనం చెయ్యడానికీ, కొన్నవాడు దాన్నివాస్తవంగా వాడుకోవడానికీ మధ్య కొంత కాలం గడుస్తుంది. అంటే  కాలవ్యవధి ఉంటుంది.
ఈ సందర్భాల్లో- అమ్మకంద్వారా పరాధీనమైన ఒక సరుకు ఉపయోగపువిలువ, వెంటనే కొన్నవానికి అప్పగించడం జరగని సందర్భాల్లో, కొన్నవాని డబ్బు సాధారణంగా చెల్లింపు సాధనంగా పనిచేస్తుంది.
శ్రమ ముగిసిన  తర్వాతనే, దానికి చెల్లింపు జరుగుతుంది.
పెట్టుబడిదారీ దేశాలన్నిటిలోనూ ఒప్పందంలో ఉన్నట్లు కొంతకాలం (ఉదాహరణకు ఒక వారం) పనిచేసేదాకా వేతనం ఇవ్వడం ఉండదు. అదొక ఆనవాయితీ. అందువల్ల ప్రతి సందర్భంలోనూ శ్రమశక్తి ధర పొందకుండానే కొన్నవాన్నిదాన్ని వాడుకోనిస్తాడు. ప్రతి చోటా శ్రామికుడు పెట్టుబడిదారుడికి అప్పిస్తాడు.
ఈ అప్పివ్వడం అనేది ఉత్త ఊహ కాదు. కట్టుకధ అంతకన్నా కాదు. అతని వాస్తవ జీవితంలో భాగం. పెట్టుబదారుడు దివాలా ఎత్తినప్పుడు శ్రామికుడు కోల్పోయే వేతనాలు ఇది కధకాదనీ, వాస్తవమనీ తెలియజేస్తాయి.
ఈ అప్పు పెట్టడం వల్ల ఫలితాలు  

ఈ అప్పుఫలితంఏమంటే: పనివాళ్ళ దగ్గర డబ్బు ఉండకపోవడం వల్ల అప్పిచ్చే షాపుల్లోకోనాల్సివస్తుంది. (తరచుగా ఆషాపులు వాళ్ళ యజమానివే అయివుంటాయి). ఈషాపులకి పోటీ భయం ఉండదు. కనుక వాళ్ళు కీతారకం వస్తువులు అమ్ముతారు లేదా ఎక్కువ ధరలు వేసుకుంటారు.
అంతేకాదు.ఇంతకన్నా ఎక్కువకాలం ఉండే ఫలితాలు కూడా ఉంటాయి.
ఇందుకొక ఉదాహరణ ఇస్తాడు:
లండన్ లో రెండు రకాల బేకరీలు ఉన్నాయి:
1. బ్రెడ్ ని పూర్తి విలువకి కి అమ్మేవీ,
2. బ్రెడ్ ని దాని విలువకన్నా తక్కువకి అమ్మేవీ
ఉన్న బేకరీల్లో నాల్గింట మూడొంతులకు పైగా రెండో రకానివే, తక్కువకి అమ్మేవే. వీళ్ళంతా పటిక, సబ్బు,  సుద్ద వంటి వాటిని కలుపుతారు. ఈ కల్తీ వల్ల ఆపేదవాని ఆరోగ్యానికి హానిచేసే   సంగతి పక్కనబెట్టినా, రోజుకి రెండు పౌన్ల బ్రెడ్ తో బతికే పేదవాడికి అందులో నాలుగో వంతు అందకుండా పోతుంది.-అని సర్ జాన్ గోర్డన్ 1855 ‘బ్రెడ్ కల్తీ కమిటీ’ ముందు చెప్పాడు.
ఇదంతా తెలిసికూడా శ్రామికులు పటిక, రాతి దుమ్ము వగయిరాలని కొనడానికి ఒప్పుకునేవారు. షాపువాడు ఏదిస్తే అది తీసుకోక తప్పని పరిస్థితి వాళ్ళది. వారాంతంలో గాని జీతం రాదు.ఈలోగా కుటుంబం వాడే బ్రెడ్ కి చెల్లించలేరు. కొన్ని ఇంగ్లిష్, స్కాచ్ వ్యావసాయిక జిల్లాలలో,వేతనాలు 15రోజులకీ, నెలకీ ఇచ్చేవారు.అందువల్ల శ్రామికులు అప్పుకి కొనాల్సివచ్చేది. ఎక్కువ ధరలు చెల్లింఛక తప్పేదికాదు. అప్పిచ్చే షాపుకి కట్టుబడి ఉండక తప్పేది కాదు.ఆవిధంగా, నెలకోసారి కూలి డబ్బులిచ్చే హార్నింగ్ హాం లో, ఇతర చోట్ల ఒక షిల్లింగ్ 10పెన్నీలకు వచ్చే ఒక స్టోన్ పిండిని 2 షిల్లింగులా 4 పెన్నీలయ్యేది. పెయిస్లే కి, కిల్మర్ నాక్ కీ చెందిన బ్లాక్ ప్రింటర్లు వేతనాలు నెలకిచ్చేవారు.సమ్మెచేసాక 15రోజులకిచ్చేవారు.
శ్రామికుడు పెట్టుబదిదారుడికి అప్పివ్వడం వల్ల ఫలితానికి మరో ఉదాహరణ:ఇంగ్లాండ్ లో చాలా బొగ్గుగనుల్లో నెలకి గాని వెతనాలివ్వారు.
ఈలోగా పెట్టుబదిదారుడి నుండి ఖాతామీద కొన్ని మొత్తాలు తీసుకుంటాడు. తరచుగా సరుకులు తీసుకుంటాడు. వాటికి మార్కెట్ ధరకంటే ఎక్కువ చెల్లించకతప్పదు (ట్రక్ సిస్టం)* . దీనిగురించి ఒక నివేదికలో ఉన్నదాన్ని కోట్ చేస్తాడు: బొగ్గు గనుల యజమానులు నెలకోసారి వేతనాలివ్వడం ఆనవాయితీ.మధ్యమధ్య వారం చివరలో నగదు అడ్వాన్సులు ఇస్తారు.ఈ నగదు యజమానికి చెందిన  టామీ షాప్** లో ఇచ్చేస్తారు. శ్రామికులు ఈవైపు తీసుకొని ఆవైపు ఇచ్చేస్తారు.ఈచేత్తో తీసుకుని ఆచేత్తో ఇవ్వడం అన్నమాట.
(* ట్రక్ సిస్టం –వేతనాలకింద డబ్బులు కాకుండా సరుకులు ఇచ్చే పధ్ధతి.
** టామీ షాప్ - ట్రక్ సిస్టం లో నడిచే షాపులు)
ఏది ఏమయినా డబ్బు కొనుగోలు సాధనంగా పనిచేసిందా, చెల్లింపు సాధనంగా పనిచేసిందా అనేది సరుకుల మారక స్వభావాన్ని మార్చదు.శ్రమ శక్తి ధర ఒప్పందంలో నిర్ణయమయి ఉంటుంది- తర్వాతవచ్చే ఇంటి అద్దె లాగా, ఇదీ అప్పటికప్పుడు రాకపోయినప్పటికీ.శ్రమశక్తి అమ్మబడింది- తర్వాత ఎప్పుడో చెల్లించబడినప్పటికీ.కనుక ఇరుపక్షాల సంబంధాన్ని స్పష్టంగా అర్ధం చేసుకోవడానికి మనం ప్రస్తుతానికి శ్రామికుడు శ్రమశక్తిని అమ్మిన ప్రతిసారీ నిర్ణయించుకున్న ధరని వెంటనే తీసుకుంటున్నట్లు భావిద్దాం.
చలామణీ రంగం నుంచి, ఉత్పత్తి రంగానికి
శ్రమశక్తిని అమ్మినవాడికి కొన్నవాడు ఇచ్చే  విలువ ఎలా నిర్ణయమవుతుందో తెలుసుకున్నాం. కొన్నవాడికి దాని ఉపయోగపువిలువ వస్తుంది. శ్రమశక్తిని అతను వాడుకుంటాడు. అందుకు కావలసిన ప్రతివస్తువునీ పూరతి విలువ చెల్లించి మార్కెట్లో కొంటాడు. శ్రమశక్తి వినియోగం ఒకేసమయంలో సరుకుల ఉత్పత్తీ, అదనపువిలువ ఉత్పత్తీ కూడా.
సరుకుల వాడకం మార్కెట్ బయట జరుగుతుంది. చలామణీ రంగంలో జరగదు. మార్కెట్లో కొన్న సరుకుల్ని ఇళ్ళలోనో, మరోకచోటో ఉపయోగించుకుంటాం. టీవీ ఇంట్లో చూస్తాం, సైకిల్ మీద ఊళ్ళో  తిరుగుతాం ఇలా ఏవస్తువునైనా మార్కెట్లో కొంటాం, మార్కెట్ బయట  వాడుకుంటాం.
శ్రమశక్తి అమ్మకం కొనుగోలూ మార్కెట్లో జరుతాయి. వాడకం వేరేచోట జరుగుతుంది. కనుక మనం చలామణీ రంగాన్ని వదిలి వారి వెంట వెళదాం. అందువల్ల మనం కొంతసేపు గోలగోలగా ఉండే ఈ రంగాన్నించి సెలవు తీసుకోవాలి. మార్కెట్లో ప్రతిదీ అందరికీ అగపడేటట్లు ఉపరితలం మీద జరుగుతుంది. దీన్ని వదిలి మనం వాళ్ళతో ఉత్పత్తి జరిగే గోప్యస్థలానికి పోదాం.
లోపలి అడుగు పెట్టేముందే, ముఖద్వారం మీద  ‘ పనిమీద రాని వాళ్లకి ప్రవేశం లేదు ” అని ముఖం మీద కొడుతుంది.
ఇక్కడ మనం పెట్టుబడి ఎలా ఉత్పత్తి చేస్తుందో చూస్తాం. అంతేకాదు. ఆపెట్టుబడి ఎలా ఉత్పత్తవుతుందో కూడా చూస్తాం.
చివరలో లాభాన్ని  లాగే రహస్యాన్ని బయటకు లాగేస్తాం.
ఇప్పటికి అన్ని సరుకులూ వాటివాటి విలువలకే అమ్ముడవుతూనే, లాభాలేలా వస్తాయో వివరించడంలో ముందుకుపోయాం. లాభాన్ని చేకూర్చేది ఒక్క శ్రమశక్తి మాత్రమే అని తేల్చాం. ఏ పరిస్థితుల్లో శ్రమశక్తి సరుకయిందో , దాని విలువ ఎలా నిర్ణయం అవుతుందో తెలుసుకున్నాం/ నిర్ధారించాం. ఇప్పుడిక ఒక్క విషయం తేలాలి:
శ్రమశక్తి వినియోగం దాని సొంత విలువ (అంతే దానికి పెట్టుబడి దారుడు చెల్లించిన విలువ ) కన్నా ఎక్కువ విలువను ఎలా ఉత్పత్తి చేస్తుంది?
ఇది తేలాలంటే, శ్రమశక్తి వాడకాన్ని పరిశీలించడం అవసరం.
అయితే ఇది ఇక్కడకాడు, ఏడో అధ్యాయంలో. ఇప్పుడు ఈ అధ్యాయం చివర్లో వెనక్కి తిరిగి చలామణీ రంగం వైపు చూస్తాడు.
శ్రమశక్తి అమ్మకం కొనుగోలూ జరిగే చలామణీ రంగాన్ని మనం విడిచి వెళుతున్నాం. ఆ రంగం నిజానికి మనిషి హక్కులకు స్వర్గం. స్వేచ్చా, సమానత్వమూ, ఆస్తీ, బెంథం అక్కడ మాత్రమే రాజ్యం ఏలుతాయి.
A.స్వేచ్చ ఎందుకంటే, శ్రమశక్తిని సరుకుగా  అమ్మేవాడూ కోనేవాడూ ఇద్దరూ వారి ఇష్టానుసారమే వ్యవహరిస్తారు. వాళ్ళను అడ్డగించేది ఏదీ ఉండదు. కనుకనే స్వేచ్చ. స్వేచ్చగల వ్యక్తులుగా వాళ్ళు ఒక ఒప్పుదల(contract) కోస్తారు.
వారిరువురూ ఇష్టపడిన ఆ ఒప్పుదలకి  చట్టం రూపమే ఆ ఒప్పందం(agreement).
B.సమానత్వం  ఎందుకంటే, అందరు మామూలు  సరుకుల ఓనర్ల లాగే వీళ్లిద్దరూ కూడా ఒకరికొకరితో సంబంధంలోకి వస్తారు. సమానకాన్ని  సమానకంతో మార్చుకుంటారు. కనుక సమానత్వం.
C.ఆస్తి ఎందుకంటే, ఎవరి సొంతమైన దాన్ని మాత్రమే వారు ఇస్తున్నారు. కనుక ఆస్థి
D.బెంథం, ఎందుకంటే, ఇద్దరూ ఎవరి గురించి(విషయం) వారు చూసుకుంటారు. వాళ్ళని ఒకచోటకు తెచ్చిందీ, సంబంధం కలిపిందీ స్వార్ధమే, వారివారి వ్యక్తిగత ప్రయోజనమే.ప్రతివాడూ తనసంగతే చూసుకుంటాడు.మిగిలిన వాళ్ళ సంగతి పట్టించుకోడు. అలా చేస్తారుగనకనే, ముందుగానే స్థిరపడి ఉన్నవస్తుసామరస్యానికి అనుగుణంగా, లేదా అన్నీ తెలిసిన దేముని ఆదేశానుసారంగా, పరస్పర ప్రయోజనం కోసం, అందరూ కలిసి పనిచేస్తారు. 
మనం ఈ సరళ సరుకుల చలామణీ లేక మారక రంగాన్ని- ఏదయితే అశాస్త్రీయ స్వేచ్చావాణిజ్య వాదికి అతని అభిప్రాయాల్ని, భావనల్ని(concepts),పెట్టుబడీ,వేతనశ్రమా ఉన్న సమాజాన్ని judgeచేసే ప్రమాణాన్ని సమకూరుస్తుందో ఆరంగాన్ని- వీడగానే మన నాటక పాత్రదారుల రూపురేఖల్లోఒక మార్పు జరుగుతుంది లేదా జరిగినట్లు అగపడుతుంది.
ఇంతకూ ముందు డబ్బుదారుడుగా ఉన్నవాడు ఇప్పుడు పెద్దపెద్ద అంగలేసుకుంటూ పెట్టుబడి దారుడిగా ముందు నడుస్తుంటాడు. అతని వెనకీడితే, అతని పనివాడిగా శ్రమ శక్తి సొంతదారుడు అతన్ని అనుసరిస్తాడు. ఒకడు ముఖ్యుడయినట్లుగా, వ్యవహారం నిర్వహించాలనే ఉద్దేశంతో  కృత్రిమంగా నవ్వుతూ ఉంటాడు. మరొకడు పిరికిగా,సంకోచిస్తూ ఉంటాడు – మార్కెట్ కి తన ఒంటి చర్మాన్ని తెచ్చినవాడిగా, తనతోలు తీయించుకునే వాడిగా ఉంటాడు. మార్క్స్ వాళ్ళ ముఖకవలికల్నీ,శరీర కదలికల్నీనాలుగు ముక్కల్లో వర్ణించాడు.
ఉత్పత్తిస్థలంలో ఎం జరుగుతుందో, శ్రమ శక్తిని కొన్నవాడు దాన్నెలా వాడుకుంటాడో వచ్చే పోస్ట్ లో